Sápmi |

Sámediggeválggaid sirdin ii ovdán riikkabeivviide – Riekteministtar: "Ášši ii leat nu oktageardán, ahte dan sáhtášii dušše časkit beavdái"

Riekteministeriija dieđiha, ahte čavčča sámediggeválggaid ii leat šat vejolaš sirdit.

Anna-Maja Henriksson
Riekteministtar Anna-Maja Henriksson sávvá buori dialoga Sámedikkiin ja sápmelaččaiguin. Govva: Pekka Tynell / Yle

Suoma ráđđehus ii geargga sirdit čavčča sámediggeválggaid, dieđiha riekteministeriija. Sámediggeválggaid sirdimii laktáseaddji gažaldat lei čállon ođđa ráđđehusprográmmii.

– Čielggadeami ja riikkabeivviid áigetávvaliid vuođul lea goittotge čielggas, ahte čakčamánu sámediggeválggaid ii leat šat vejolaš sirdit, ministeriija dieđiha.

Riekteminsttar Anna-Maja Henriksson čilge, ahte ášši gullá geavadis vuođđoláhkaváljagoddái, mii dárbbaša áiggi gullat áššedovdiid ja gieđahallat ášši albmaláhkai.

– Ášši ii leat nu oktageardán, ahte dan sáhtášii dušše časkit beavdái. Dan galgá válmmaštallat vuđolaččat nu mo buot láhkaásahanfidnuid. Dan dieđu mielde, maid lean riikkabeivviin ožžon, de dán dilis eat moge geargga dán áiggis ovdal riikkabeivviid geasseluomu, dadjá Henriksson.

Válggat čađahuvvojit čakčat

Sámediggeválggaid sirdinfiggamuš laktása ON olmmošriektekomitea čovdosiidda, maid mielde Suoma rihkkui ON riikkaidgaskasaš soahpamuša go dohkkehii jienasteaddjiid Sámedikki válgalohkui Sámedikki dáhtu vuostá.

Sámediggi mearridii mannan vahkus evttohit stáhtaráđđái válggaid sirdima. Sámedikki oainnu mielde dalle stáhtas livččii lean áigi beaivádit láhkaásaheami nu, ahte livčče sáhttán boahtteáiggis eastadit ON-soahpamušaid rihkkumiid.

Sámedikki várreságadoalliguoktá leaba behtton, go válggaid sirdin ii ovdánan.

– Sápmelaččat vurde, ahte ráđđehusprográmma merkejumit riikkaidgaskasaš olmmošriektesoahpamušaid čuovvumis ja sápmelaččaid rivttiid gudnejahttimis livčče dárkkuhan geavatlaš daguid. Sáhttit dušše sávvat, ahte alimus hálddahusriekti ádde ja dohkke burginohcamuša ON olmmošriektekomitea addin čovdosiid maŋŋá, dadjá Sámedikki nubbi várreságadoalli Tuomas Aslak Juuso.

– Dilli livččii sáhttán čoavdašuvvat válggaid maŋidemiin, muhto dál mii vuodjut válggaide ja dahkat dain sápmelaččaid iežaset válggaid, dadjá Sámedikki vuosttas várreságadoalli Heikki Paltto.

Sámediggeválggat čađahuvvojit dál dábálaš áigetávvala mielde 2.9.–30.9.2019.

Tuomas-Aslak Juuso
Sámedikki nuppi várreságadoalli Tuomas Aslak Juuso lea behtton, mo ođđa ráđđehus meannudii vuosttas sámeáššiinis. Sámediggeáirras Pigga Keskitalo fas oaivvilda, ahte dákkár ášši ii livčče galgan oba vuolggahitge ovddos guvlui. Govva: Vesa Toppari / Yle

Sámedikki nubbi várreságadoalli Tuomas Aslak Juuso mielas lea váivi, ahte dievasčoahkkima mearrádusas sirdit válggaid ii lean dán dilis mearkkašupmi.

– Mii leat deattuhan ođđa ráđđehussii ja buot bellodagaide Suomas, ahte dál dárbbašuvvo ođđa oktavuođahuksen Suoma ja sápmelaš álbmogiid gaskii. Dát lei dán ođđa ráđđehusa vuosttas dahku sámeáššiiguin ja ii dat gal nu beare buori gova atte ná olggosguvlui goitge, beaškala Juuso.

Válggaid sirdima vuostálastán sámediggeáirras Pigga Keskitalo mielas fas ášši ovdána dál nu mo galgáge.

– Duohtavuohtahan lea dat, ahte áigi nogai gaskan, muhto dás ii leat dieđusge diená mihkkige mas illudit. Mu mielas dákkár ášši ii livččii goassige galgan oba vuolggahitge fal.

– Dál čuovvut áibbas dábálaččat dan vuogádaga, mii mis lea leamašange, ahte válggat dollojuvvojit njealji jagi gaskkaid ja láhka čuvvojuvvo, ja sihkkarastojuvvo, ahte oassálastinriekti lea buohkain. Mun doarjjun dan oainnu, ahte dat sápmelaččaid ovttaveardásašvuohta dakko bokte ollašuvašii ja válgalogahallan livččii dakkár, ahte dasa lea olbmuin riekti oassálastit, dadjá Keskitalo.

Sámediggelága ođasmahttimis áigot vel ságastallat

Riekteministeriija mielde dál áigot čielggadit ILO 169 -soahpamuša ratifiserema vejolašvuođaid ja joatkit sámediggelága ođasmahttinbarggu ja duohtavuođa- ja soabadallanproseassa álggaheami.

– Ráđđehusprográmma mielde ráđđehus gudnejahttá ja ovddida buot sápmelaččaid ja sámejoavkkuid gielalaš ja kultuvrralaš rivttiid ollašuvvama ja váldá seammás vuhtii riikkaidgaskasaš soahpamušaid.

– Ráđđehusa ulbmilin lea joatkit ságastallama Sámedikkiin sámediggelága ođasmahttima ja eará sápmelaččaide laktáseaddji fidnuid ovddideames, dieđáhusas čuožžu.

Riekteministtar Henriksson deattuha, ahte Sámedikkiin lea dehálaš doallat buorre gaskavuođaid.

– Sávan, ahte mis sáhttá leat buorre ja ovddosguvlui doalvu dialoga ja ahte beasašeimmet ovddosguvlui. Lea čielggas, ahte dilli ii sáhte joatkašuvvat dákkárin ja galgat bargat vai sáhttit čoavdit dan.

– ON olmmošriektekomitea lea addán iežas čovdosa mas dat lea gávnnahan, ahte Suopma lea rihkon ON riikkavuološ- ja politihkalaš rivttiid guoski oktasašsoahpamuša. Dan galgá váldit vuhtii. Aŋkke ráđđehusas ja mus lea dáhttu gávdnat dasa čovdosa, lohpida Henriksson.

Anna-Maja Henriksson jearahallama sáhttá guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä