Sápmi |

Sámediggi čoahkkana vuosttas geardde dievasčoahkkimii virtuálalaččat – áššelisttus earret Giellagáldu njuolggadusaid dohkkeheapmi ja njulgengáibádus válgalávdegotti mearrádusas

Sámediggi čoahkkana 26.6.2020 jagi nuppi dievasčoahkkimii virtuálalaččat koronadili dihte.

Sámedikki ortniiduvvančoahkkin
Ođđa Sámediggi doalai ortniiduvvančoahkkima guovvamánu loahpas Anáris. Govva: Sámediggi

Sámedikki dievasčoahkkin čoahkkana bearjadaga 26.6.2020 nuppi geardde dán jahkái. Čoahkkin álgá diibmu 12 ja dan sáhttá čuovvut neahttastreamas dáppe.

Ođđa Sámediggi álggahii barggustis jagi álggus ortniiduvvančoahkkimiin, muhto dan maŋŋá eai leat čoahkkanan dievasčoahkkimii. Sámedikki stivra mearridii giđđat ordnet dievasčoahkkima gáiddusin koronavirusa dagahan spiehkastatdili dihte.

– Lea goitge dehálaš, ahte ollesčoahkkin beassá čoahkkanit ja mii leat dasto mearridan, ahte gáiddusoktavuođaid bokte sáhttá ja galggašii ollesčoahkkima lágidit. Muhto goitge nu, ahte áirasiin lea maid vejolašvuohta boahtit ieš čoahkkinbáikki ala nu, ahte koronadorvvolašvuogi mielde sidjiide sihkarasttojuvvo vejolašvuohta doppe leahkit mielde, muitala Sámedikki ságadoalli Tuomas Aslak Juuso.

Juuso mielde muhtin Sámedikki áirasat leat almmuhan sávaldaga boahtit Anárii Sámekulturguovddáš Sajosii čoahkkimastit. Sajosa parlameantasálii eai goittotge luoitte galledeaddjiin, dieđihit Sámedikki neahttasiiddus. Dievasčoahkkima sáhttá nappo čuovvut dušše neahttastreama bokte.

Čoahkkimis lea dulkon dego dábálaččatge

Sámedikki dievasčoahkkimis geavahuvvo dulkon golmma sámegiela ja suomagiela gaskkas. Virtuálačoahkkimis dulkon lihkostuvvá prográmmain, mainna čoahkkin lágiduvvo, muitala Juuso, muhto váruha maiddái ahte go lea teknihkas sáhka, de mii beare sáhttá geavvat.

– Álot go dákkár teknihkalaš bargoneavvuid bokte čoahkkimiid lágidit, sáhttet dáhpáhuvvat áššit ja mii dieđusge dalle berret reageret daidda ja sihkkarastit dan, ahte čoahkkin sáhttá čađahuvvot vuoiggalaččat ja buot áirasiin lea buorre vejolašvuohta leat mielde čoahkkimis, dadjá Juuso.

Saamelaiskäräjien puheenjohtaja Tuomas Aslak Juuso.
Sámedikki ságadoalli Tuomas Aslak Juuso muitala, ahte virtuálačoahkkimiige leat ordnen dulkoma. Govva: Ville-Riiko Fofonoff / Sámediggi | Saamelaiskäräjät

Sámedikki rahpandoalut

Koronadili dihte eai dán giđa leat sáhttán ordnet virggálaš ođđa Sámedikki rahpandoaluid. Ságadoalli Tuomas Aslak Juuso muitala, ahte sii eai leat vel mearridan maidige áššis. Koronaráddjehusaid ložžen goittot dahká rahpandoaluid lágideami vuot áigeguovdilin.

– Dál dat boahtá áigeguovdilin dan plánet ja maiddái formálalaččat mearridit loahpalaš hápmái daningo ráddjejumiid ložžen, mat leamašan Suomas, leat dál álgán dáhpáhuvvat. Dat orru dál addimin vejolašvuođa rahpat maiddái mis eambbo doaimmaid ja duohtandahkat dan. Muhto liikká fertet koronaáiggis bargat daid koronadorvvolaččat ja plánet bures mo daid sáhttá čađahit, árvala Juuso.

Sámi Giellagáldu njuolggadusaid dohkkeheapmi

Sámedikki stivra evttoha dievasčoahkkimii, ahte dat dohkkeha oktasaš davviriikkalaš sámegielaid ámmát- ja resursaguovddáš Sámi Giellagáldu njuolggadusaid, sihke fápmuda Sámedikki stivrra mearridit Suoma, Ruoŧa ja Norgga Sámedikkiid gaskii Sámi Giellagáldu doaimma lágideami ovttasbargosoahpamuša dohkkeheamis.

Sámi Parlamentáralaš Ráđi mearrádusaid mielde Suoma, Ruoŧa ja Norgga Sámedikkit leat válmmaštallan válljejuvvon organisašuvdnamálle atnuiváldima, mii galggašii plánaid mielde dáhpáhuvvat jagis 2021. Sámedikkiid hálddahusat leat ovttas válmmaštallan Sámi Giellagáldu njuolggadusaid, mat leat Sámi Giellagáldu doaimma vuođđu.

Guđege riikka Sámedikkit galget dohkkehit Sámi Giellagáldu njuolggadusaid seammaláganin. Njuolggadusat bohtet fápmui, go Suoma, Ruoŧa ja Norgga Sámedikkit leat dohkkehan daid seammaláganin.

Njulgengáibádus válgalávdegotti mearrádusas

Sámediggái lea 7.1.2020 boahtán njulgengáibádus válgalávdegotti čoahkkima 13.12.2019 (11/2019), 7 § mearrádusas, mas bivdet Sámedikki njulget Sámedikki válgalávdegotti mearrádusa leat doaimmatkeahttá beavdegirjji Sámedikki válgalávdegotti čoahkkimis 13.12.2019, 11/2019.

Sámedikki stivrra evttoha, ahte dievasčoahkkin čoavdá njulgengáibádusa láhkačálli ráhkadan evttohusa mielde, mas dievasčoahkkin dohkkeha gáibádusa ja mearrida doaimmahit válgalávdegotti čoahkkima beavdegirjji dan oasil go dan sisttisdoalli dieđut eai leat lága mielde čiegusindollojuvvon.

Áššelistu

5 § Sámedikki jagi 2019 ruhtadoalloloahpaheami dohkkeheapmi

6 § Evttohus sámi kulturmearreruhtan jahkái 2022

7 § Evttohus sámegielat árrabajásgeassinbálvalusaid dorvvasteami ja ovddideami várás jahkái 2022

8 § Evttohus sámegielat oahppomateriála ráhkadeami várás jahkái 2022

9 § Sámi Giellagáldu njuolggadusaid dohkkeheapmi

10 § Evttohus sámi sosiála- ja dearvvašvuođabálvalusaid dorvvasteami ja ovddideami várás jahkái 2022

11 § Njulgengáibádus válgalávdegotti čoahkkima 13.12.2019 (11/2019) 7 § mearrádusas

12 § Ságajođiheaddjiid ja Sámedikki ovddastan lahtuid oppalašgeahčastat

13 § Eará ovdan boahtti áššit

14 § Almmuhanáššit

15 § Čoahkkima loahpaheapmi

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä