Sápmi

Sámegielat Jikŋon II -filbma guoskkahii gehččiid – “Dat lei nu fiinnis, ahte eai gávdno sánit”

Riitta Lehtola, Uula ja Sammeli Kosonen
Riitta Lehtola ja su gánddat Uula ja Sammeli Kosonen ledje čiŋadan filmma ovdačájáhussii. Govva: Aslak Paltto / Yle

Filmma ovdačájáhusat lágiduvvojedje mannan lávvordaga miehtá Sámi.

Anáris, Sámekulturguovddáš Sajosis gelddolaš, movttegis joavku vuordá mášoheapmin historjjálaš bottoža. Máŋgasat leat čiŋadan gávttiin dán eahkeda várás. Maiddái unna Elsa ja Anna prinseassat viegadit fiinna čuvllaiguin feaskáris.

Lávvordaga 14. juovlamánu lágiduvvojedje davvisámegielat Jikŋon II -filmma ovdačájáhusat miehtá Sámi, sihke Ruoŧa, Norgga ja Suoma bealde.

Beakkán Disney-filmma nubbi oassái leat viežžan inspirašuvnna Sámis ja sámikultuvrras. Danne filbma leage beroštahttán sámiservodagas viidát, sihke rávesolbmuid ja mánáid gaskkas.

Anárlaš Riitta Lehtola lea deattuhan iežas mánáide, man historjjálaš áššis lea sáhka, go Disney-filbma lea dál ráhkaduvvon sámegillii.

– Lean iskkan gánddaide muitalit dan, ahte goassege ovdal ii leat leamašan dákkár ja dát lea vuosttaš háve, nu ahte gánneha návddašit.

Lehtola gánddat Uula ja Sammeli Kosonen vuordibage filmma gealdagasas. Ovdal filmma Lehtola árvala, ahte ii kánske leat oba áddenge man stuorra ášši lea oažžut Disney-filmma sámegillii.

– Livččii hui dehálaš, ahte sámegielat mánáid filmmat šattaše árgabeaivin, dadjá Riitta Lehtola.

Jikŋon 2 - Frozen 2
Jikŋon 2 -filmmas Elsa, Anna, Kristoff ja Sven vulget davás. Govva: Disney

“Sávvamis mánát stohket dán rájes sámegillii”

Jikŋon 2 -filmma vuosttaš šuoŋat čuodjagohtet dievas sáles. Moadde diimmu golihit jođánit gelddolaš fearániiguin ja lávlagiiguin.

Ealligova maŋŋá anárlaš Elle-Maaret Näkkäläjärvi lea dovdduid siste. Sutnje sámegielat filbma čuozai garrasit. Näkkäläjärvi muitala, ahte go filbma lea sámegillii de dan sisdoallu boahtá earáláhkái, earenoamáš lahka.

– Dát buvttii hui olu buriid dovdduid. Dat suohtastallamat ja buot ledje hirbmat suohttasat, go ledje sámegillii, čilge Näkkäläjärvi.

Eadnin Näkkäläjärvi muittaša dan, go su mánát ledje unnibut, de buot duhkorasat suomastedje ja stohkosat ledje suomagillii. Dál go Jikŋon-figuvrrat máhttetge sámástit, niegada Näkkäläjärvi gullat sámegielat stohkosiid.

– Go Anna, Elsa ja Olafge dál sámástedje, vare dat stohkosatge álget sámegillii. Dainna lágiin mánát ožžot ođđa saji, gos sáhttá sámástit, go duhkorasat máhttet eará giela, go dušše suoma- dahje eaŋgalasgiela.

Näkkäläjärvi oaivvilda obalohkái, ahte sámegiella heivii filbmii hui bures. Su mielas filbma lei bures dahkkon, dego máhtiige juo veháš vuordit Disneys.

Viidon sieiddit čájáhusas
Elle-Maaret Näkkäläjärvi mielas sámegielat filbma bođii earenoamáš lahka. Govva: Ritva Torikka / Yle

Filbma guoskkahii maiddái anárlaš Henna Lehtola váimmu.

– Gal dat lei oalle earenoamáš. Orru, ahte mus eai leat sánit, go dat lei nu fiinna filbma, lohká Lehtola.

Lehtola oaivvilda, ahte Jikŋon II ii leat dušše prinseassamuitalus.

– Das lei stuorát mearkkašupmi. Disney lei váldán vuhtii historjjá, ii dušše sápmelaččaid oainnus, muhto buot álgoálbmogiid historjá.

“Mii leat lihkostuvvan”

Maiddái Roavenjárggas lei vejolaš oaidnit Jikŋon II mannan lávvordaga ja gávpoga sámit ledjege čoahkkanan geahččat filmma ovttas.

Piia Nuorgamii lei earenomáš gelddolaš beassat oaidnit filmma. Nuorgam leamašan mielde sámiid oktasaš áššedovdijoavkkus, mainna Disney lea ovttasbargan filmma ráhkadettiin. Davvisámegielat giellaveršuvdna leage dahkkon Walt Disney Animations Studios -fitnodaga, Sámi parlamentáralaš ráđi ja Sámiráđi oktasaš šiehtadusa ánssus.

– Munnje lei hui erenomáš geahččat filmma ovttas earáiguin. Mii leat duođaid geahččalan, ahte dat livččii heivvolaš vuogi mielde dahkkon. Olbmot orro hui duđavaččat dan filmma maŋŋá ja mun dieđusge ieš ledjen hui lihkolaš, ahte dat min bargu orui lihkostuvvan, dadjá Nuorgam.

Piia Nuorgam bargá vel jagi lohppii Mii-searvvi ságadoallin ja joatká dan maŋŋá várrelahttun. Son muitala, ahte sámeservošis leamašan váttis gávdnat aktiivvalaš olbmuid mielde searvedoaimmaide.
Nuorgam leamašan mielde sámiid oktasaš áššedovdijoavkkus, mii lea ovttasbargan Disneyn. Govva: Inger-Elle Suoninen / Yle

Nuorgam oaččui njuolggo máhcahaga maiddái iežas mánáin.

– Mu máná guovttos logaiga, ahte dat lei buoret go vuosttaš filbma. Ja de mun smihtten, ahte dalle mii leat lihkosmuvvan, dadjá Piia Nuorgam.

Davvisámegielat Jikŋon II -filmma virggálaš vuosttasčájáhus lea 25.12.2019 – oktanaga eará davviriikkalaš giellaveršuvnnaiguin. Davvisámegielat filmma lea bagadallan Sara Margrethe Oskal.

Jikŋon II -filmma čájáhusáiggit buot davviriikkain gávdnojit dáin eahpevirggálaš neahttasiidduin.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä