Sápmi

"Sámegiella lean mun" – giela ovdii áŋgiruššan lea Arla Magga eallima guovddážis

Arla Magga kasvokuva
Govva: Vesa Toppari / Yle

Jorgaleaddji, dulka, čálli, koordináhtor. Aŋkke dáiguin sániiguin sáhttá govvidit Arla Magga, 28, aiddo dál. Giella lea máŋggaláhkai su eallima guovddážis.

– Sámegiella lean mun. In dieđe, maid eará mun barggalin, jus in barggale sámegielaiguin beaivválaččat ja rahčale daid ja iežan eatnigiela ovdii, smiehtada Magga.

Su eatnigiella lea davvisámegiella. Mánnán son lei sámegielat beaiveruovttus, mas jotkkii sámegielat luohkái. Guokte jagi dassá Magga šattai filosofiija magisttarin sámegielas.

Giellabarggut leat nu miellagiddevaččat, ahte daidda njuike álkit fárrui, illá muitá diimmu geahččat.

Sátnegirji lea šaddan skihpárin

Arla Magga guorahalai pro gradu -dutkamušastis sámegiela giellagovaid. Bargu lei miellagiddevaš ja somá. Son lea dan oaivilis, ahte giela ii gánnet váldit menddo duođas.

– Nuorabun mun lávejin hárdašuvvat ja jurddašit, ahte man váivi, go gárttan geavahit sátnegirjji. Muhto dál dat leat mu skihpárat ja oahponeavvut. Mun ávkkástalan daiguin ja dain gávdnojit vástádusat.

Arla Magga työskentelee muun muassa kielenkääntäjänä ja tulkkina.
Arla Magga gulahallá bargoguimmiiguin dávjá gáiddusoktavuođaid bokte. Govva: Vesa Toppari / Yle

Álo son ii goittot dárbbaš dorvvastit sátnegirjái.

– Mus leat oahpes olbmot ja dakkár giellačeahpit, geain sáhtán álo jearrat, jus nohkkon sániin.

Magga muitala, ahte go giela fal geavahit de dasa gal gávdnogohtet vuogas sánit. Dat sodjá ja rievdá áiggi mielde.

Bargu lea nu somá, ahte lea váttis dadjat "ii"

Magga liiko giellabargui hirbmosit. Danin muhtimin ii muitte vuoiŋŋastit dahje biehtadit bargofálaldagain.

– Álo ii muitte váldit bottu giellabargin ja dikšut iežas baicce olmmožin. Mus fal lea dakkár čuolbma, ahte liikon bargat nu olu iešguđegelágan giellabargguid, maiguin fal sáhtán ražastit sihke iežan ja maiddái earáid ávkin.

Vaikko rahčage olu giela ovdii, lea mielas álo fuolla – leamašan jo 16 jagi dassái, go son ovttas etniinis ja oappáinis muitalii muhtin bláđi jearahallamis dan birra. Dán áigge dilli orru čuovgasot.

– Lean ain hui fuolas, muhto gal mun jáhkán, ahte sámegielat gal ellet viidásabbot, jus mii fal geavahit giela. Eat mii dárbbaš stávet daid giellaoahpaid juohke beaivve vealttakeahttá, muhto ain moadde sáni vaikke čálistit sosiála mediai, giktala Magga.

Magga čaibmá, go muittaša boares bláđđečállosa. Dalle 12-jahkásažžan son vástidii giela mearkkašumis aivve seammaláhkai, go odne: dát giella lea mu iežan.

Dát artihkal lea oassi Sámi giellavahku fáttáin, maiguin Yle Sápmi čalmmustahttá sámi giellavahku ja sámegiela.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä