Sápmi |

Sámeservviide eai álot oro gávdnome doaibmaolbmot – Oulu Sámit -searvvi heaittiheami vihkkehallet, jos eai oaččo stivrra čoahkkái

SámiSostera vuođđudeaddji ja doaimmajođiheaddji Ristenrauna Magga oaivvilda, ahte ođđa olbmuid ja eandalii nuoraid lea váttis oažžut fárrui searvedoaimmaide.

Oulu Sámit stivra
Govas leat Oulu Sámit -searvvi jagi 2018 stivrralahtut Arla Magga, Tiina Mattanen, Sonja Tanhua, Máren-Elle Länsman, Sierge Rasmus ja Tomi Guttorm. Govva: Oulu Sámit rs.

Oulu Sámit -searvvis vihkkehallet searvvi heaittiheami, jos eai oaččo ođđa stivrra čoahkkái. Sii gieđahallet ášši jahkečoahkkimisttis 6.6. Searvvi ságadoalli Tiina Mattanen muitala, ahte sis lea jo guhká leamaš váttisvuohta gávdnat searvái ovdamearkka dihte ságajođiheaddji.

– Iešalddes ii leat nu váttis oažžut olbmuid lahttun dahje várrelahttun stivrii, muhto jo guhká mis lea leamaš váttis gávdnat ságajođiheaddji. Olbmot eai nu mielas álgge dasa, go ságajođiheaddjis lea oalle olu bargu ja maiddái vástu das, ahte visot manná searvvis nugo galgáge.

Mattanen oaivvilda, ahte olbmot orrot prinsihpas leamen beroštuvvan searvedoaimmain, muhto geavatlaš dásis dasa lea váttis gávdnat áiggi.

Ođđa stivrralahtuid geasuheami dihte searvi lea mearridan čuovvovaš jahkečoahkkimisttis maiddái mearridit bálkkašumiin ja čoahkkinbálkkašumiin, maid searvvi doaibmaolbmuide máksojuvvošii. Mattanen jáhkká dan geasuhit olbmuid goit veháš.

– Eai dat leat stuorra bálkkašumit, muhto leahan dat somá, ahte ii dárbbaš aivve nuvttá goittotge bargat. Dán rádjái mis eai leat leamaš mangelágan bálkkašumit vel geavahusas.

"Eallindilit nuppástuvvet"

Sis-Suoma Sámesearvi Bárpmu ságadoalli Nea Porsanger-Rintala muitala, ahte sin searvvis leat juohke jagi gal bastán bidjat stivrra čoahkkái, muhto ii dat álot leat álki leamaš.

– Ságadoalli oažžun lea muhtimin leamaš veháš hástaleaddji. Dieđusge earáge doaimmaide lea muhtimin leamaš hástaleaddji oažžut veaga. Dat lea várra dat, go mii leat nu unnán ja olbmuid eallindilit nuppástuvvet, son árvala sivvan manin olbmot eai álo oro gávdnomen doaimmaide.

– Juohkehaččas molsašuddet eallidilit ja dan mielde dat vejolašvuohta, mainna intensitehtain bastá leat mielde stivrra ja searvvi doaimmain, Porsanger-Rintala jurddaša.

Nea Porsanger-Rintala
Nea Porsanger-Rintala. Govva: Priváhta.

Váillahivččii eanet aktiivvalašvuođa

Nils-Henrik Valkeapää lea guhkesáigásaš aktiiva eanodatlaš Johtti Sápmelaččat -searvvis. Son lea searvvi ovddeš ságadoalli ja ain mielde stivradoaimmas. Dán rádjái searvi lea gávdnan aktiivvalaš lahtuid stivrii, muhto Valkeapää jurddaša, ahte aktiivvalašvuohta sáhtášii ja galggašii leat vehá stuorit.

– Dán rádjái goit leat álo gávdnon dakkár olbmot, muhto de lea stuorra oassi dakkár olmmoš, ahte dat vurdet álo válbmasa. Ahte eai gille eaige beroš, muhto gáibidit gal, ahte earát galget bargat, diekkárat gal leat olle olu.

– Olbmuin ii leat mahkáš astu eaige nu beroš, dat lea mu mielas dat stuorimus váttisvuohta.

Valkeapää oaidná, ahte olbmot geat vulget searvedoaimmaide issoras fárttain mielde, soitet váibat álkit.

– Dat lea vehá seammalágan dilli go mánát vulget meahccái. Vuosttaš dievá ala vihket ja de dasa váibet. Nu dat lea máŋgasiid bakte dan searvedoaimmasnai, ahte ferte leat sitkat ja gillil. Go lea čielggas mihttomearri man dihte bargojuvvo ja mo bargojuvvo, dalle lea olu álkit nagodit ja diehtit.

Valkeapää jurddaša, ahte go olbmuin lea alddiset beroštupmi bargat oktasaš buorrin, dalle searvedoaibma lea dearvvaš luottaid nalde.

Nils-Henrik Valkeapää
Nils-Henrik Valkeapää. Govva: Anni-Saara Paltto / Yle

"Sámeservviide lea dárbu"

Sápmelaččaid sosiála- ja dearvvasvuođasearvvi, SámiSostera vuođđudeaddji ja doaimmajođiheaddji Ristenrauna Magga dadjá dan oidnot čađat, ahte ođđa olbmuid ja eandalii nuoraid lea váttis oažžut fárrui searvedoaimmaide.

– Olbmot eai vuolgge fárrui searvedoaimmaide, jos eai dovdda searvvi ulbmila ja mihttomeari dakkárin, ahte dan ovdii gánnihivččii álgit bargat. Dieđus dán áigge olbmuin lea bargu, bearaš ja eará hohpolaš doaimmat, olbmot eai hálit álgit eaktodáhtolaš doaimmaide.

Ristenrauna Magga
Ristenrauna Magga oaivvilda, ahte olbmot eai hálit álgit eaktodáhtolaš doaimmaide. Govva: Vesa Toppari / Yle

Olbmot šaddet vihkkehallat, maid searvedoaibma veahkeha ja makkár áššiid dat buktá iežas eallimii. Servodagas lea goittotge olu doaibma ja dárbu servviide, Magga jurddaša.

– Sámi searvedoaimmaid jiena dárbbaša dasa, ahte buktit bajás mearrideaddjiide, mii lea sámiid dilli.

– Ii sámi servodatge jora nu, ahte eai leat searvvit. Misnai galget leat eanet jienat go Sámediggi. Eanet čalmmit ja bealjit. Servviin lea buorre diehtu olbmuid árgabeaieallimis, dadjá Ristenrauna Magga.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä