Sápmi |

Sámesoahpamuš juohká sámediggeáirasiid oaiviliid

Sámedikki dievasčoahkkin álggii Anáris odne diibmu 10 áigge. Čoahkkimis gieđahallat earet eará davviriikalaš sámesoahpamuša. Sámediggeáirasat muitaledje ovdal dievasčoahkkima álgima, makkár jurdagat sis leat davviriikalaš sámesoahpamuša gieđahallamis.

Sámediggi 21.06.2016
Govva sámegikki čoahkkimis 21.06.2016 Govva: Ville Fofonoff / Yle

Kirsti Kustula 23.2.2016
Kirsti Kustula 23.2.2016 Govva: Yle
– Dás leat várra garra ráđđádallamat dan oasil, ahte leat dieđusge alla vuordámušat, ja sávan ahte oažžut diesa muhtin lágan linnjema, dadjá sámediggeáirras Kirsti Kustula sámesoahpamuša gieđahallamis.

Kustula oaivvilda, ahte ášši hárrái leat várra máŋggalágan oaivilat, nuba lea váigat einnostit, makkár problemat ášši gieđahallamis bohtet.

"Ii dieđe vel, man oaivilii olbmot bohtet"

– No dieđusge jurdagathan leat máŋggaláganat ja oaidnit leš mo manná, muhto mii doppe lea gullon ná viidásabbot, de dan ii dasto dieđe vel, ahte man oaivilii dat olbmot bohtet, oaivvilda vuosttaš várreságadoalli Heikki Paltto sámesoahpamuša guoskevaš ságastallamis.

Heikki Paltto 23.2.2016
Heikki Paltto 23.2.2016 Govva: Yle

Sámesoahpamuš lea máŋggaláhkai jorahuvvon, ja orru, ahte muhtumat vuostálastetge ášši.

– No doppe lea dieđusge muhtin áššit maid vuostálastet, muhto dieđusge eanášhan livččii buorre eandaliige Supmii, oaivvilda Paltto.

Heikki Paltto muitala, ahte okta ášši mii lea vuostálaston, lea sápmelašmeroštallan.

"Iešmearrideamis čielga problema"

Jan Saijets vuordá miellagiddevaš ságastallama sámesoahpamuša olis.

– Mu mielas dat gal lea vissa hui miellagiddevaš ságastallan boahtimen, go ráđđehus lea sámedikkis bargan hui bures. Dat vuohki, mainna dat lea dahkan, ahte dat lea johtán miehtá Sámi ja lea bivdán cealkámušaid áššedovdiin, ja dat leat hui buorit cealkámušat. Ja das oažžu viehka buorre gova, ahte mo galggašii váldit beali dan áššái.

Jan Saijets 23.2.2016
Jan Saijets 23.2.2016 Govva: Yle

Čuolbman sámesoahpamuša gieđahallamis Saijets oaidná sápmelašmeroštallama, muhto maiddái iešmearrideami.

– Dat lea čielga problema, ahte mo sáhttá addit mahkáš sámiide iešmearrideami, jos dat lea goittotge dušše konsulterenvuoigatvuohta. Ja dasto lea dat eana- ja čáhcevuoigatvuođat, dat eai leat ollenge dievaslaččat. Dat leat hui váilevaččat dan dáfus, ahte doppe ii addojuvvo ii mihkkege ođđa áššiid sámiide, ii oaččo eará go konsulteret ja addit oaiviliid, ja dat lea stuorra čuolbma.

"Ovdasajis áššit Suoma láhkaásaheamis"

Anu Avaskari oaivvilda, ahte davviriikalaš sámesoahpamuša áigi ii leat vel.

Anu Avaskari 23.2.2016
Anu Avaskari 23.2.2016 Govva: Yle
– Cealkámušathan bohte ovddalgihtii hui olu, ja sihkkarit vuđolaččat válmmaštallojuvvon. Persovnnalaččat lean davviriikalaš sámesoahpamušas dan oaivilis, ahte dan áigi ii leat, ahte mis lea Suoma láhkaásaheamis dat áššit ovdasajis, maid galggašii ovdal oktasaš davviriikalaš soahpamušaid bidjat áiggi dássái, sámediggeláhka ja ILO-soahpamuša guoskevaš áššit.

Avaskari ii oainne makkárge earenoamáš čuolmmaid áššis.

– Muhto aivve ollásit ii leat rahpasan, ahte maid dat buot čuoggát doppe dárkkuhit.

Sávvá boasttoipmárdusaid čovdojuvvot

Maiddái Suoma riekteministeriija ossodathoavda Johanna Suurpää lea boahtán sámedikki dievasčoahkkimii. Son vuordá rabas ságastallama.

Johanna Suurpää Trondheimissa saamelaisten kansallispäivänä 6.2.2017
Govva: Inger-Elle Suoninen / Yle
– Sávan ahte buot čuolmmat mat leat mielas, váldojuvvojit ovdan dás ságastallamis. Ja sávan, ahte vejolaš boasttoipmárdusat, mat sáhttet leat, bohtet maiddái divvojuvvot, ahte beassat dasto rivttes vuođus árvvoštallat, ahte leago dát soahpamuš dohkkehahtti.

– Jáhkán, ahte bohtet sierralágan oaivilat ovdan, ja nugo daddjon nu sávan, ahte dat lea maiddái rabas ságastallan, ahte ii báze dasto dohko millii váivvidit eahpečielggasvuođat šat.

"Sáhttet boahtit earálágan dulkojumit"

Dievasčoahkkimis sáhttá boahtit guhki, muhto dan várás Johanna Suurpää lea boahtán Anárii.

– Sáhttá boahtit, muhto mun lean aivve dan várás dáppe, nu sávvamis duođaid buot áššit bohtet beavddi ala, mu mielas dat lea earenoamáš dehálaš.

Suurpää ii imaštala, ahte muhtin teavsttat eai rahpas dalánaga.

– Riikkaidgaskasaš soahpamušráđđádallamat eai leat almmolaččat, ahte dan dáfus mu mielas ii leat imaš, ahte buot teavsttat eai vuosttaš lohkamiin obbanaga rahpas ja dain sáhttet boahtit earálágan dulkojumit. Ja juste dan várás dát ságastallan odne lea, ahte dieid vejolaš boastut ipmirduvvonge čuoggáid beassat doppe rahpat, oaivvildii Suurpää ovdal čoahkkima.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Bivnnuhamosat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä