Sápmi |

Sámi Árvvut -searvi evttoha stáhtii maŋidit sámediggeválggaid – Áššis ságastallojuvvon maiddái Sámedikki stivrras

Sámi Árvvut lea deaivvadan riekteministeriija virgeolbmuiguin ON:a guovvamánus addin čovdosa dihte. Sámediggi ii leat vel deaivvadan stáhtain go sis ii leat leamašan láhkačálli.

Klemetti Näkkäläjärvi
Juvvá Lemet, Klemetti Näkkäläjärvi. Govva: Ville-Riiko Fofonoff / Yle

Sámi Árvvut -searvi lea cuoŋománu álggus deaivvadan riekteministeriija virgeolbmuiguin. Deaivvadeapmi guoskkai ON:a olmmošvuoigatvuođakomitea addin čovdosiid. Searvi buvttii deaivvadeamis ovdan evttohusaid makkár doaibmabijuid Suoma stáhta galggašii bargat. Okta evttohusain lei sámediggeválggaid sirdin jagiin ovddos guvlui.

– Miihan oaidnit dan, ahte dat lea ila váralaš vuolgit válggaide dál dan čuovgga vuođul, maid alimus hálddahusriekti lea ovdal dahkan ja go láhka ii leat rievdaduvvon, muitala Juvvá Lemet, Klemetti Näkkäläjärvi.

Sámi Árvvut evttoha, ahte ásahuvvo spiehkastatláhka, mainna joatkit dálá Sámedikki doaibmabaji jagiin ja sámediggeválggat čađahuvvojit čakčat 2020.

Alimus hálddahusrievtti (AHR) jagi 2015 mearrádusain ledje váidalan Sámedikki ságadoalli Tiina Sanila-Aikio Sámedikki stivrra fápmudusain ja Klemetti Näkkäläjärvi ovttas eará váidiiguin Sámi Árvvut -searvvis.

Olmmošvuoigatvuođakomitea deattuhii guovvamánus boahtán mearrádusastis sápmelaččaid iešmearridanvuoigatvuođa. Komitea geahčai, ahte AHR mearrádusat leat váikkuhan sihke váidaleddjiid ja sámeservoša vuoigatvuhtii oassálastit Sámedikki válggaide ja Sámedikki válljemii. Olmmošvuoigatvuođakomitea maid cealká, ahte Sámediggi lea namalassii dat institušuvdna, mii lea dárkkuhuvvon várjalit sápmelaččaid iešmearridanrievtti ja dorvvastit rievtti sin iežaset gillii ja kultuvrii. Komitea mielas AHR ii lean jagi 2015 mearrádusain vuođđudan mearrádusaidis govttolaš ja objektiivvalaš kriteraide.

Olmmošvuoigatvuođakomitea ávžžuha mearrádusastis maid rievdadit sámediggelága jienastanvuoigatvuođa meroštallama dainna vugiin, ahte dat gudnejahttá sápmelaččaid siskkáldas iešmearridanvuoigatvuođa.

Dasa lassin komitea ávžžuha Suoma ollašuhttit dárbbašlaš doaimmaid eastadan dihte dán sullasaš siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid guoski rihkkumiid boahtteáiggis.

Maiddái Sámedikki stivrras leat ságastallan válggaid sirdimis

Sámediggi ii leat vel deaivvadan stáhta ON:a addin čovdosiid olis, muhto deaivvadeapmi lea boađi boađi, muitala Sámedikki ságadoalli Tiina Sanila-Aikio. Deaivvadeami eai leat sáhttán čađahit, go Sámedikkis ii leat leamašan láhkačálli barggus. Sámedikki stivrras leat goit maid ságastallan sámediggeválggaid sirdimis.

– Dan (sámediggeválggaid sirdin) birra leamašan sáhka maiddái Sámedikki stivrras. Dieđusge dat gáibida dan, ahte sámediggelága ferte mot nu rievdadit vai válggaid sáhttá maŋidit, ahte muhtinlágan láhkarievdadusa dat gal gáibida, lohká Sanila-Aikio.

Saamelaiskäräjät, Sámediggi
Sámedikki ságadoalli Tiina Sanila-Aikio. Govva: Vesa Toppari / Yle

Sanila-Aikio ii goittotge kommentere dan, leago sámediggeválggaid sirdin dakkár ášši maid sii áigot buktit ovdan dalle, go deaivvadit riekteministeriija virgeolbmuid. Sanila-Aikio goit lohká, ahte jus sámediggeláhka rievdaduvvo válggaid oasil, nu maninba sámediggelága ii sáhtášii seammás rievdadit. Čuolbman áššis lea dat, ahte válgabargu lea jo jođus.

Ferte vuordit ođđa ráđđehusa

Riekteministeriija ráđđádalli virgeolmmoš Johanna Hautakorpi muitala, ahte dál riekteministeriijas leat oahpásmuvvan ja oahpásmuvvame ain ON:a čovdosiidda, ja sii barget válmmaštalli barggu vejolaš láhkanuppástusprošeavtta vuođđun.

– Mii čoaggit dieđu ja čoavdinvejolašvuođaid ja dahkat dákkár válmmaštalli čielggadanbarggu. Dieđusge lea buorre, ahte dás lea diehtu iešguđetlágan oainnuin, lohká Hautakorpi.

Oikeusministeriön demokratia, kieli ja perusoikeusyksikön neuvotteleva virkamies Johanna Hautakorpi.
Riekteministeriija ráđđadalli virgeolmmoš Johanna Hautakorpi. Govva: Sosiaali- ja terveysministeriö

– Jus láhkanuppástusprošeakta vuolgá johtui ja láhkanuppástus álggahuvvo, vel lea goit beare árrat dadjat, ahte mii dan sisdoallu boađášii leat, Hautakorpi muitala.

Sámediggeválggaid válgabarggut leat álgán juo skábmamánus gulahusain ja dál válgabarggu dahket fámus leahki lága vuođul. Dál goit ferte vuordit, ahte Suomas lea ođđa ráđđehus.

– Mii vuordit ođđa ráđđehusa ja dan linnjemiid dán áššis, muitala Hautakorpi.

– Dál mii dárbbašit doaibmi ráđđehusa Supmii. Riikabeaivvithan leat dál válljejuvvon ja dás veahážiid mielde beassat ovddos guvlui, muhto mun jáhkán, ahte dat lea vuosttaš bargguin maid ráđđehus galgá dál dieđusge ovttasráđiid Sámedikkiin mearridit ja čoavdit, lohká sámedikki ságadoalli Tiina Sanila-Aikio.

Suopma ferte jahkebealis vástidit komitea ávžžuhussii.

Klemetti Näkkäläjärvi, Tiina Sanila-Aikio ja Johanna Hautakorpi jearahallamiid sáhtát guldalit Yle Sámi Iđit -sáddagis.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä