Sápmi

Sámi studeanttain goasii bággu fárret máttás jus áigot alit dási oahpuide: ohcejohkalaš Leevi Halonen plánat leat doalvumin su nuppe beallái riikka

Leevi Halonen
Leevi Halonen áiggošii lohkagoahtit gávpediehtagiid dahje mášenteknihka. Govva: Xia Torikka / Yle

Leevi Halonenii ja Melina Törmänenii lea álo leamašan čielggas, ahte muhtin muttus ferte fárret máttás oahpu gazzat.

Ohcanáigi nuppi dási oahppolágádusaide nappo ámmátskuvllaide ja logahagaide lea dál jođus, ja njukčamánu 17. beaivve rahpasa oktasašohcan (su. yhteishaku) maiddái allaskuvllaide ja universitehtaide. Nuppi dási ohcanáigi bistá cuoŋománu 7. beaivvi rádjai ja allaskuvllaid ohcanáigi fas mánu lohppii.

Ohcejoga sámelogahaga abiturieanta Leevi Halonen áigu ohcat Tamperei, Jyväskyläi dahje Turkui. Su niehkun lea stuđeret mášenteknihka dahje gávpediehtagiid. Dain davimus molssaeaktu lea Jyväskylä, muhto dohkoge lea masá duhát kilomehtera mátkki. Turkui fas lea jo badjel 1300 kilomehter mátki.

Máttás fárren orru veháš speanta, vaikko sutnje leamaš álo čielggas, ahte gártá muhtin gaskkas vuolgit máddelabbui skuvlii.

– Dieđus orru gelddolaš, go fárren stuorát báikegoddái, muhto in dan láhkai bala, go dat mielddisbuktá ođđa ja miellagiddevaš áššiid.

Máttás fárremis sihke buorit ja heajos bealit

Avvila logahaga abiturieanta ja Anára gieldda nuoraidráđi ságadoalli Melina Törmänen lea mearridan ohcat Oulu universitehtii. Son ii vel dieđe, maid áigu lohkat doppe muhto son háliida ássat namalassii Oulus.

Törmänen mielas máttás fárremis leat guokte beali.

– Nuppe dáfus dat lea hui gelddolaš ja somá, ahte beassá oahpásmuvvat ođđa báikkiide ja olbmuide, stuorra gávpogiin leat goittotge iežaset hommát.

Su mielas sáhttá leat liikká hui balddihahti, go lea hárjánan eallit smávva báikkis olles eallima seamma olbmuiguin.

– Das bohtet olu ođđa áššit hávil, dego ođđa ruoktu, ođđa olbmot ja oahpahallat eallit iehčanasat, smiehtada Törmänen.

Melina Törmänen
Melina Törmänen ii vel dieđe maid áigu stuđeret, muhto son háliidivččii Oulu universitehtii. Govva: Sara Wesslin / Yle

Maiddái sutnje lea leamašan álo čielggas, ahte muhtin muttus ferte vuolgit oahpuid dihte máttás. Jus dáppe davimus Suomas livčče vejolašvuohta stuđeret universitehtas dahje allaskuvllas, Törmänen háliidivččii liikká beassat oahpásmuvvat maiddái eará guovlluide.

– Máŋgasathan jurddašit, ahte dalán vuolgit eret dáppe go fal vejolaš, vaikko leahan dát dieđusge ráhkis ruovttuguovlu, muhto háliidit oaidnit earáge máilmmi.

Juo 15-jahkásaččat soitet gártat fárret máddelabbui

Logahaga abiturieantat leat 18–19-jahkásaččat, muhto sin lassin maiddái jo 15–16-jahkásaččat nappo vuođđoskuvlla ovccátluohkálaččat gártet vihkkedallat, fárrejitgo eret ruovttus gosa nu guhkkelabbui oahpu gazzat vai báhcetgo ruoktobáikegoddái.

Melina Törmänen muitala iežas vielja birra, guhte fárrii ovccát luohká maŋŋá Roavvenjárgii ámmátskuvlla oahpuid dihte, muhto máhcai de goittotge ruoktot ja álggahii oahpuid logahagas.

– Go geargá vuođđoskuvllas ja dáppe ii leat dakkár ámmátskuvlla linnjá dahje logahat, mii geasuha, de dalle eandalitge sáhttá leat váttis válljet vuolgágo vai báhcágo deike, árvala Törmänen.

Beaivvi ságaid jaYle Ođđasiid Sámis sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä