Sápmi |

Sámis eanemus geatkkit Giehtaruohttasis ja Anáris – Njukčamánus rehkenaste boraspiriid Anáris ja Giehtaruohttasis

Suoma Sámis rehkenaste njukčamánu loahpas stuorra spiriid golmma sierra guovllus. Eanemus vuhtte getkkiid Giehtaruohttasa guovllus.

Tuomo Ollila, Meahciráđđehus
Tuomo Ollila, Meahciráđđehus Govva: Maiju Saijets / Yle

Meahciráđđehusa bajit dárkkisteaddji Tuomo Ollila guorada geatkki Jogagiellasa lahkosis Leammi álbmotmeahcis Anáris. Geatki lea muolkkirdan mohtorgielkámáđija Leammis máttás guvlui.

– Dábálaččat geatkki luotta dovdá das, ahte das leat guokte luotta báldalágaid. Ieš luodda lea viehka stuoris, muhtimin dadjet, ahte luodda lea sullii ráves albmá gistá sturrosaš, čilge Ollila geatkki luottaid dovdomearkkaid.

Tuomo Ollila joatká barggus ja goivesta muohttaga beahcemáddagis; dohko lea geatki lea guođđán mearkkaidis eará elliide.

– Munhan gávdnen dán beahcemáddagis baikka maiddái. Mii čoaggit dás seammás Norgga beale dutkiide dna-čájánasaid.

Tuomo Ollila, Meahciráđđehus guorada geatkkeluottaid.
Tuomo Ollila guorada geatkki luottaid. Govva: Maiju Saijets / Yle
Meahciráđđehusa bajit dárkkisteaddji Tuomo Ollila lea okta dan joavkkus, geat leat njukčamánu maŋimuš vahkuid áigge rehkenastán boraspiriid golmma guovllus Suoma Sámis. Meahciráđđehusas leat oktiibuot guhtta sierra meahcceguovllu, gos lávejit rehkenastit boraspiriid.

Juohke jagi dárkkistit luottaid golmma sierra guovllus. Dán jagi vuoros leamaš Leammi álbmotmeahcci, Giehtaruohtas ja Nuorta-Anáris Njeavdán ja Báhčaveaji guovlu. Boahtte giđa leat vuorus fas Muotkeduottar, UK-álbmotmeahcci ja Eanodaga nuorta oasit Neahčila bálgosa guovllus.

Spiriid meari árvvoštallet luottaid vuođul

Meahciráđđehus hálddaša viiddes guovlluid Suoma Sámis. Eatnamiid hálddašeaddjin sii háliidit čielggadit maid dan, man ollu boraspiret guovlluin leat. Dán čielggadanbarggu sii dahket earet eará rehkenastimiin boraspiriid luottaid jahkásaččat.

Meahciráđđehusa bajit dárkkisteaddji Tuomo Ollila oaidná, ahte rehkenastinbargu lea dehálaš.

– Okta sivva leat dat, ahte buot boraspiriide laktáseaddji politihkalaš mearrádusaid duohkin galggašedje leat logut ja dieđut. Dát rehkenastin bálvala suopmelaš fuođđodutkamuša ja boraspiriid meari čuovvuma.

Suomas boraspiriid meari árvvoštallet dan mielde, man ollu meahciráđđehusa bargit, meahcásteaddjit ja bálgosiid ovddasteaddjit gávdnet boraspiriid luottaid giđđadálvvi lohkamiin ja man ollu meahcásteaddjit ja eará doaibmit áicet boraspiriid ja luottaid jagi mielde. Áiccut leat čoggojuvvon riikkaviidosaš Tassu-diehtovuđđui.

Daid dieđuid vuođul Luondduriggodatguovddáš (Luke) čohkke iežas loguid ja almmustahttá daid jahkásaččat. Dieđut mannet maiddái eanan- ja meahccedoalloministeriijai, man bargun lea árvvoštallat, mo dikšut boraspiriid náliid ja suodjaleami.

Eanemus geatkkit Eanodagas ja Anáris

Dán jagi boraspirelohkamiin vuhtte eanemus getkkiid Giehtaruohttasis nappo doppe vuhtte 15 geatkki, Leammis fas 7 - 8 geatkki ja ovtta albasa. Nuorta Anáris vuhtte guokte geatkki. Logut leat sullii seammá stuorrá go ovdditge jagiid, dadjá Tuomo Ollila Meahciráđđehusas. Ollila mielde eanemus spiret dihttojit muđuige Giehtaruohttasis ja Anára oarjeosiin.

– Dás lea dárkilis analysa vel dagakeahttá, sáhttet leat okta unnit dahje eanet go diet lohku, árvaladdá Ollila dán jagi rehkenastinbohtosiid.

Ovddit jagiid dieđuid mielde Suomas leat birrasii moadde čuođi geatkki. Ovdamearkka dihte jagis 2013 Suomas árvvoštalle leat 230 - 250 geatkki. Meahciráđđehusa dieđuid mielde eanaš oassi getkkiin ellet Davvi- ja Nuorta-Suomas.

Maiddái badjeolbmot leamaš mielde lohkamin spiriid

Dán jagi boraspiriid luottaid dárkkistedje njukčamánu golmma maŋimuš vahku áigge. Luottaid guoradeapmái álggahuvvui Giehtaruohttasis njukčamánu beallemuttus. Njukčamánu nubbin maŋimuš vahkus rehkenastit sirdásedje Anárii ja guoradedje luottaid Nuorta-Anáris Njeavdán ja Báhčaveaji bálgosiid guovllus.

Nils-Heikki Näkkäläjärvi
Nils-Heikki Näkkäläjärvi mielde Sálleváris lea geatki speadjan badjel čuođi heakka. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Anáris eanemus geatkkit leat gieldda oarjeosiin ovdamearkka dihte Leammi guovllus. Sállevári bálgosa boazoisit Nils-Heikki Näkkäläjärvi dovdá iežas bálgosa dili.

Näkkäläjärvi atná buorrin, ahte spiriid lohket, muhto ballá loguid leat menddo vuollegaččat.

– Gal dat orru oalle seammalágan mearri, maid mii leat ovddit jagiid ožžon dieid rehkenastimiin. Dat lea goittotge oidnon, ahte dat leat eambbo leamaš árabut dálvit dat geatkki sihke ovdal ja dál, dadjá Näkkäläjärvi.

Näkkäläjärvi árvala, ahte dán dálvvi lohkamiidda sáhttá leat váikkuhan dálkkit. Rehkenastimiid áigge ledje biekkat ja borggat eandalii duottarguovllus, gos geatkkit johtet.

– Dieđusge dat váikkuha. Iihan dalle vuohte albma ládje, galgá deaivat juste vuodjit varas luottaid nala vai gávdná.

Váikko logut eai badjeolbmo mielas leatge áibbas dievaslaččat, de vuohki rehkenastit ovttas eiseválddiiguin spiriid lea buorre.

– Mun oainnán buorrin, ahte mis lea ovttasbargu ja ságastallan dieid Meahciráđđehusa bargiiguin, geat barget dan čuovvunbarggu. Dien bakte mii oažžut maid dan iežamet jiena gullosii. Min mielas dat (geatkkit) leat vel beare ollu ja daid galggašii vel geahpedit, dadjá Näkkäläjärvi.

Getkkiid geahpedandárbbu Leammi guovllus ja Sállevári bálgosis Näkkäläjärvi ákkastallá stuorra boazovahágiiguin. Dán jagi geatki lea juo speadjan badjel čuođi heakka.

– Dat leat dán rádjai, juovlamánu rájes dahkan vahágiid sullii čuođivihttalogi bohcco. Dan lohkui ii leat vel rehkenastojuvvon mannán jagi beale skábma. Dat lea vehá unnit lohku go diibmá dán muttus, muhto mun balan, ahte dahket vel lasi vahágiid go muohttá.

Divvojuvvon 6.4.2018 dii 7:42: Muitaleimmet vuos bajilčállagis, ahte Suomas eanemus geatkkit leat Giehtaruohttasis ja Anáris. Bajilčála rievdaduvvon hápmái "Sámis eanemus geatkkit Giehtaruohttasis ja Anáris".

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä