Sápmi

Sámmol Jon Jovnna lea duodjemáster – Sávvá viiddes geavahusa másterdutkamušas bohtosiidda

Jouni S. Laiti
Jouni S. Laiti Govva: Máhtte Sikku Valio

Áŋgiris duojár ja Sámi oahpahusguovddážisge oahpes duodjeoahpaheaddji Jouni S. Laiti gárvvásmuvai duodjemásteroahppuiguin Sámi allaskuvllas.

Son lea guhká áŋgiruššan iešguđet áššiiguin, mat leat ovdánahttán namalassii sámi garraduoji. Sámmol Jon Jovnna, Jouni S. Laiti lea oahpis ovdamearkka dihtii das, ahte son lea doaimmahan garraduojis muitaleaddji girjji ja bargan guhká Sámi oahpahusguovddážis, Anáris, garraduodjeoahpaheaddjin.

Sáhttá juobe measta dadjat, ahte son lea oamástan eallimisttis garradujiiguin bargamii.

Maa niin kipuilee
Jouni S. Laiti duodji. Govva: Jouni S. Laiti

Dál lea Sámmol Jon Jovnna ožžon duodjemástera duođastusa, go gearggai oahppuinis Sámi allaskuvllas. Másterbarggustis "Áddjá ádjás árbi" son guorahalai duojára beaggima čájáhusa bokte.

Guokte čielga áššehasjoavkku

Laiti barggai másterbarggus guorahallama iežas čájáhusas. Su čájáhus “Eatnama fámolaš jienat” lei oaidninláhkái dán jagi álggus Sámemusea Siiddas. Čájáhusastis son buvttii ságastallamii duoji eallinvuoimmi otná máilmmis. Duojit speadjalaste, mii Sámis ja máilmmis sámiid birra dáhpáhuvvá. Muhtin dujiid bokte Laiti hálidiige diđolaččat váldit oasi dálá servodatlaš ságastallamii.

– Mus leat doppe čájáhusas muhtin dakkár duojit, mat leat árbevirolaš duojit, muhto dat goittot man nu láhkai eai leat atnui duddjojuvvon. Dat lea veahá mannu láhkai cuvkejuvvon dat duodji. Geahččalan, ahte dat veahá hárdá olbmuid ja dasto seammás boktá dovdduid. Diekko bokte geahččalan váldit beali, muitalii Laiti čájáhusrahpama áigge álgojagis.

Čájáhusa oktavuođas guossit besse deavdit máhcahanskovi, mas ledje oktiibuot 30 gažaldaga. Laiti lohká, ahte son lea analyseren gažaldagaid statistihkalaš vugiin.

– Gávdnen fáddájoavkkuid ja daid joavkkuid bokte áššehasjoavkkuid, ahte makkár joavkkut gávdnojit, čilge Laiti.

Guorahallama bokte gávdnui guokte čielga áššehasjoavkku. Vuosttaš joavku lea dáiddálaččat beroštuvvan olbmot, geat háliidit dáiddálaš vásáhusa. Laiti muitala, ahte dán jovkui gullet sámeolbmot ja buohkat ealáhatolbmot.

Nubbi áššehasjoavku lea dakkár, mii ohcá luohttehahtti dieđu.

– Dát olbmot leat boahtán guhkkin, mađe guhkeleabbon bohtet de sihkkarut gulle dán jovkui. Lea hui jáhkkehahtti, ahte nuorra olmmoš eandalit gullá dán jovkui, Laiti lohká.

Jouni S. Laitin puukkoteos
Govva: Linnea Rasmus / Yle

Okta joavku, man Laiti lei vuordán gávdnat lei namalassii dakkár olbmot, geat háliidit deaivvadit duojáriid. Duojáriid deaivvadeaddjit eai goittotge lean mearkkašahtti rollas.

Sávvá viidát mearkkašumi

Dál beassá vehá vuoiŋŋastit mástergrađaoahpuid čađaheami ja dutkanbarggu maŋŋá. Goittotge measta dalán máhccá Laiti ruovttoluotta bargui Anárii. Barggustis son jáhkká beassá sihkkarit atnit ávkin dutkamušas roggon dieđuiguin ja dan bokte muitalit daid maid earáide.

Baicce ávki lea Laiti lektorbargui, sávvá son, ahte dáid čielga dieđuid sáhtášii atnit ávkin olles sámi servošis. Laiti oaidnáge mearkkašahttin dan, ahte dieđuin livčče mearkkašupmi viidásit sámeservodagas.

sámi allaskuvla, duodjemásterat
Jouni S. Laiti, Laila Susanne Kuhmunen, Berit Kristine Guvsam ja Sara Inga Utsi Bongo čađahedje Sámi allaskuvllas mástergráđaoahpuid duojis. Govva: Priváhtta

Jouni S. Laiti lei okta njealji duodjemásteris, geat ovdanbukte iežaset mástergráđadutkosiid Sámi Allaskuvllas. Laiti lassin másterin šadde Sara Inga Utsi Bongo, Berit Kristine Guvsam ja Laila Susanne Kuhmunen.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä