Sápmi |

Sápmelaččat leat jáhkkán ođđajagiija einnostit čuovvovaš geasi luomešattu – gaskaija áigge gánnáha geahččat oidnojitgo násttit

Jus ođđajagi vuosttas ija oidnojit valjis násttit, de lea šaddamin buorre luomejahki.

Skábmaalbmi Ohcejogas.
Skábmaalbmi ii oidno dán áigái šat nu dávjá. Eanáš orrot leamen bivvalis, ránes dálkkit. Boahtte ija gánnáha goit geahččat almmi, go dat einnosta luomešattu. Govva: Kaisa Aikio / Yle

Sámiin leat leamaš ja leat ainge ollu mearkabeaivvit, maid galgá čuovvut vai beassá diehtit makkár dálkkit leat vuordimis ja makkár giđđa dahje geassi leat šaddamin.

Eanaš sámi mearkabeivviide laktásit maid dálkediiddat go ovdalis áiggiid lei hui dehálaš čuovvut dálkkiid ja áiggi jođu mearkabeivviid mielde, go dálvvi badjel ceavzinge lei measta njuolgga gitta luonddušattus ja dálkkiin.

Dán muttus lea buorre vilppastit mannán jahkkái ja vihkkehallat dollego einnostusat deaivása. Diibmá ođđajagiija davimus Sámis lei sullii guhtta gráđa buolaš ja eanáš balvadálki, mii ii gal diehtán buori luomešattu – iige davvin leange nu buorre luomešaddu.

Muhto moson boahtte geasi?

Ohcejohkalaš kulturberošteaddji ja dálkediehtti Sverre Porsanger muitalii Buorre Iđit Sápmi -sáddagis gaskavahku, ahte gánniha geahčastit olggos gaskaija áigge.

– Na dienhan gal lávejit násttiin geahččat. Juos lea nástealbmi, de dalle lea luomejahki. Ja nubbi lea várra juovlaruohttadiida, go lávejit bidjat čázi stállui uksagurrii amas stállu boahtit jugistit olbmuid vara.

– Juos oidnojit bulljaraggát dan čázis, de lea boahtimin luomejahki ja rikkes jahki, muitala Porsanger.

Ohcejohkalaš dálkediehtti Sverre Porsanger.
Sámi giellagátti bargi ja dálkeberošteaddji Sverre Porsanger láve čuovvut dálkemearkkaid ja dovdá daid bures. Govva: Vesa Toppari / Yle

Geahča ginttalbeaivvi dálkki

Álgojagis nubbi dehálaš mearkabeaivi sápmelaččaide lea ginttalbeaivi. Jagis 2021 ginttalbeaivi deaivá guovvamánu 7. beaivái. Ginttalbeaivvi áigge gánnáha lea gozuid alde vai diehtá šaddetgo guhkes áigásaš buollašat. Dálkediida diehtá, ahte juos dalle lea buolaš, dat diehtá dan, ahte buollašat bistet guhká.

– Dallehan lávejit lohkat, ahte dálvvi čielgi doddjo ja guovža jorgala siiddu. Juos dalle buolašta, de dalle dat buollašat bistet guhká gitta giđđajorggáldahkii, njukčamáno gaskamuttu sulaide, muitala Porsanger.

– Jagis 1999 go ledje garra buollašat, dallehan buolaštii ginttalbeaivvi, ja mun dadjen oi, dál buollašat bistet guhká.

– Máhteborggat fas lávejit leat guovvamánu 24.beaivvi sulaid. Muhto mannan čakča lea oalle njuoskkas, ammal dat buolašta guovvamánus, de leaš oaidnit, árvala ohcejohkalaš Sverre Porsanger.

Guhkit áigge dálkeeinnostusaid mielde dákkár bivvalis ránes dálkkit bistet vel moadde vahku. Ođđajagimánu beallemuttus de galggašii váhá buolaštit ja buollašat joatkašuvvet velá guovvamánu vuosttaš vahku rádjái.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä