Sápmi

Sápmelaš ja romána dáiddáriid deaivvadeamis plánejedje ovttasbarggu – "Mii leat váldán lávkkiid dan guvlui, ahte mii dovdat nuppiideamet"

Mertsi Lindgren
Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Kulturforum čohkkii sápmelaččaid ja románaid oktii ságastallat boahtteáiggi ovttasbargoplánain.

Sápmelaččaid ja románaid oktasaš dáhpáhus, Dáidaga ovddidanguovddáš Taike ordnen kulturforum Gula mu - Hunnela maan, ordnejuvvui Sajosis dán vahku álggus 23.–24.11. Dáhpáhussii ledje bovden 13 iešguđet romána ja sápmelaš dáiddára ja kulturbargi leanadáiddáriid lassin.

Kulturforuma ulbmilin lei ságastallat oktasaš vásáhusain ja ovttasbarggus boahtteáiggis dáiddalaš giettis. Oasseváldit ledje Aimo Aikio, Heli Aikio, Niilo Aikio, Mari Korpimäki, Sunna Kitti, Malla Laiti, Leif Baltzar, Samuel Florin, Hilkka Lindgren, Rosita Lindgren ja Miritza Lundberg.

Gávpotsápmelašvuođa leanadáiddár Milja Guttorm, sámekultuvrra leanadáiddár Auri Ahola ja kultuvrralaš máŋggaláganvuođa leanadáiddár Mertsi Lindgren gávnnahedje ovttas ordnet sápmelaččaid ja románaid oktasaš kulturdeaivvadeami.

Ollu sullasašvuođat sihke historjjás ja kultuvrras

Kultuvrralaš máŋggaláganvuođa leanadáiddár Mertsi Lindgren lea ieš romána ja son bargá musihkkárin Samuli Edelmann Orkestra Suora Lähetys -joavkkus leanadáiddára barggu lassin. Lindgren mielde foruma jurdda lei, ahte guokte vehádaga gulahallet gaskaneaskka ja fámuiduvvet.

– Mii leat guldalan, gullan ja fámuiduvvan ja mii leat ožžon hirbmadit ođđa ideaid ja leat ovtta láhkai sáhttán vástidit dan jurdagii, mii mis lei dán foruma duogážis, dadjá Lindgren.

Kulturforumis ságastallojuvvon ovttasbarggus eai sáhte vel nu ollu muitalit eambbo almmolašvuhtii, muhto ovttasbargu lea plánejuvvon dás duohko. Lindgren jáhkká, ahte ovttasbargguin sáhttá rievdadit máilmmi.

– Leathan románat ja sápmelaččat guokte Suoma stuorámus vehádaga, de mo nu mii leat álo leamašan ja diehtán nubbi nuppis, muhto dál sáhttá lohkat, ahte mii leat váldán lávkkiid dan guvlui, ahte mii dovdat nuppiideamet, muitala Lindgren.

Lindgren mielde sihke sápmelaččat ja románat juhket seammasullasaš historjjá, dat veahkeha áddet nuppi vehádaga ovddasteddjiid.

– Áddejupmi ja oktavuohta leat rahpasan eanemusat, ja dieđusge dat luohttámuša ja rabasvuođa atmosfeara, mii dáppe lea leamašan, lea leamaš hui fámolaš.

Álgovahkus Anáris dollui sápmelaš- ja románadáiddáriid deaivvadeapmi Gula mu – Hunnela maan. Mertsi Lindgren lea romána kultuvrra áššedovdi, son lea musihkkár ja leanadáiddár Dáidaga ovddidanguovddážis. Mertsi čuojaha ja lávlu Orkestra Suora Lähetys -joavkkus. Dál son muitala mii dát guovtte beaivvi deaivvadeapmi Anáris lei ja maid dat sutnje attii ja makkár seammalágan vásáhusat románain ja sápmelaččain leat Suomas. Jietna: Anneli Lappalainen / Yle

Milja Guttorm
Gávpotsápmelašvuođa leanadáiddár Milja Guttorm lea duđavaš kutlurforuma ollašuvvamis. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Románaide ja sámiide oktasaš searvi?

Gávpotsápmelašvuođa leanadáiddár Milja Guttorm mielde dáiddagiettis bohte sávaldagat, ahte dákkár forumii lea dárbu.

– Bođii dakkár jurdda ovtta min iežamet joavkku plánenčoahkkimis, ahte galggašeimmet ordnet oktasaš foruma, gos sáhtášeimmet vehá plánet boahttevuođa ovttasbarggu ja vehá gullat daid jurdagiid, ahte mo mii sáhtášeimmet min áššiid de vaikke ovttas ovddidit, dadjá Guttorm.

Oasseváldit eai lean nu ollu forumis. Mielde ledje maiddái olbmot, geat eai leat nu ollu oidnon bargguset oktavuođas.

– Mii ieža mearrideimmet golmmas, ahte geaid mii bovdet ja háliideimmet vehá nugo juohke sohkabuolvva ovddasteddjiid ja maiddái dakkáriid, geat eai leat vaikko barggu olis leamaš nu olu oidnosis, dadjá Guttorm.

Forum lea leamašan Guttorm mielde buorre.

– Dát leamaš hui lihkostuvvan ja buorre čoahkkin ja oainnán ahte dasa duođai lei dárbu, dadjá Guttorm.

Guttormge ii sáhte vel olu muitalit boahttevaš ovttasbarggu birra, muhto plánat sis leat.

– Mis leat plánat ja mii boahtit bargat ovttas ja dasa gullá várra ovdamearkka dihte dakkár, ahte sáhtášii juoba vuođđudit oktasaš searvvi, mii ovttas dalle ovddidivččii románaid ja sámiid áššiid.

Gávpotsápmelašvuođa leanadáiddár Milja Guttorm mielde kulturforum lihkostuvai bures. Jietna: Kirsti Länsman / Yle

Sunna Kitti
Sunna Kitti lea oahppan olu románain kulturforuma áigge. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Kulturforumis son oahpai olu

Ráidogovvadáiddár Sunna Kitti lei maid boahtán forumii. Kitti lea eret Áŋŋelis, muhto son orru dán áigge Turkus. Kitti lohká iežas oahppan olu foruma áigge.

– Mun lean oahppan, ahte románain lea hui garra oktiigullevašvuohta ja mu mielas leamašan somá oaidnit, ahte makkár oktasaš vuoigŋa sis lea, dadjá Kitti.

Ságastallamis loktanedje ovdan ovdamearkka dihte gárvodeapmái ja gillii laktáseaddji áššit, maid sihke románat ja sápmelaččat juogadit.

– Mii leat oahpahan nubbi nuppiideamet ja muitalan iežamet kultuvrraid birra ja makkár illu dat kultuvra lea ja makkár bávččas lea, jus oasi kultuvrras manaha.

Boahtteáiggis sámemusihka ja románamusihka oktasaš dáhpáhus sáhtášii leat Kitti mielde okta ovttasbargovuohki.

– Lei stuorra illu fuomášit, man olu oktasaš áššit mis leat ja mun illudin ollu, man buorre musihkkárat románat leat, muitala Kitti.

Ráidogovvadáiddár Sunna Kitti lea eret Áŋŋelis, muhto orru dán áigge Turkus. Son lei maid boahtán Gula Mu - Hunnela Maan -kulturforumii. Su mielde románain ja sápmelaččain lea olu oktasaš ja sii leat oahpahan nuppiideaset kulturforumis. Jietna: Kirsti Länsman / Yle

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä