Sápmi |

Sávvá oaidnit maid sámiid musihkkaárbevieru Eurovišuvnna lávddi alde – “Galhan dat lasihivččii diđolašvuođa”

Elisa Sipakko lea čuvvon Eurovišuvdna-musihkkagilvvu mánnávuođa rájes. Su mielas livččii fiinnis, jus boahttevuođas maid sámiid musihkkaárbevierru oidnošii gilvvus.

Jietna: Elisa Sipakko.
Jietna

Elisa Sipakko muitá jagi 2006 earenoamáš bures. Dalle Suopma oaččui iežas vuosttas ja dán rádjái áidna vuoittu Eurovišuvdna-musihkkagilvvus. Lordi-vuoitu danin čuozaige Sipakkoi.

– Čuovuimet skihpáriiguin Eurovišuvnna, ja go Suopma vuittii, vulggiimet dan ávvudit olggos. Manaimet torgii, ja buohkat ledje nu ilolaččat, muittaša Sipakko.

Sipakko beroštupmi Eurovišuvdnii bohcidii juo mánnávuođa ruovttus. Su bearrašis musihkkii lea leamašan stuorra beroštupmi: su áhčči Erkki Lumisalmi lea vuddjon nuortalaš musihkkaárbevieruide ja bargá girkočuojaheaddjin ja su oabbá Anna Lumikivi fas lea lávlu. Sipakkos alddisge lea musihkkaduogáš.

– Lean čuojahan klarineahta ja lávlon musihkkajoavkkus. Musihkka lea álo leamašan láhka mu váimmu. Muhto jáhkán, ahte beroštupmi Eurovišuvdnii lea njommon munnje iežan eatni bokte. Son lea álo daid čuvvon, smiehtasta Sipakko.

Váillaha riikka, mii ii searvva dán jagi Eurovišuvdnii

Su mielas Eurovišuvdna fállá ollislaš show, mii geasuha ja lea vuogas astoáiggi buđaldeapmi. Dat lea su mielas maid buorre vuohki oahpásmuvvat eará riikkaid musihkkastiillaide. Sipakko ii čuovo musihkkagilvvu dušše dan geahččanguovllus, ahte mo iežas ruoktoriika birge. Jagiid áigge son lea eandalii liikostan Turkiija musihkkastiilii.

– Turkiijas leat leamašan miellagiddevaš loaiddasteaddjit. Sin musihkas lea vuhtton iežas etnihkalaš musihkkaárbevierru, mii čuohcá munnje. Turkiijahan ii leat searvan dál maŋimuš jagiin ja lean váillahan sin loaiddastemiid, čilge Sipakko.

Turkiija ii leat mielde dánge jagi, muhto Sipakko lohká dat ii hehtte su Eurovišuvdna -vásáhusa ollenge. Nu olu buori ja miellagiddevaš artisttat ja lávlagat leat mielde dán jagi. Šuoŋa lassin maid lyrihkas lea su mielas olu fápmu.

– Dán jagi mu lea geasuhan Dánmárkku lávlla, mii muitala vikiŋŋa áigge stuorra jođiheaddjis, guhte garvvii veahkaválddi ja háliidii ráfi. Nubbi riika fas, mas lea miellagiddevaš ovddasteaddji, lea Frankriika. Sin lávlagis vuhtto servodat dási politihkalaš sáhka dorvobáikeohcciid beales. Jáhkán Frankriika birge dán jagi bures, árvala Sipakko.

Luohti gal gullui – measta njealljelogi jagi dassái

Go Sipakkos jearrá, heivešiigo sámiid musihkkaárbevierru Eurovišuvnna lávddi ala, su mielas dat ii ollenge livčče ártet, muhto baicce fiinnis.

– Livččii fiinnis, jus muhtin riikkas livččii sápmelaš ovddasteaddji, vai diđolašvuohta min sámiid kultuvrras lassánivččii Eurohpa dásis.

– John Henrik Fjellgren lea birgen hui bures Melodifestiválain Ruoŧas, muhto ii leat beassan Ruoŧa ovddasteaddjin. Maiddái Norgga ovddasteaddji guokte jagi dassái lei sápmelaš, ja jagis 1980 gullui albma luohti, čilge Sipakko dan, mo sámit leat oidnon Eurovišuvnnas.

Suomas Solju-musihkkajoavku gilvvohalai beassat Suoma ovddasteaddjin jagis 2015. Sin bihttá Hold Your Colours bođii Ođđa Musihka Gilvvu finálas njealjádin.

Jagis 1980, measta njealljelogi jagi dassái, lea leamašan vuosttas ja dán rádjai áidna geardi, go sámiid musihkkaárbevierru gullui riikkaidgaskasaš Eurovišuvnnas, go Sverre Kjelsberg ovttas Matthis Hættain loaiddasteigga Norgga ovddasteaddjin. Kjelsberg čuojahii gitárra ja lávllui, ja Hætta juoiggai. Sudno Sámiid ædnan -bihttá bođii oktanuppelogádin. Sipakko sávvá, ahte guhkes bottu maŋŋá sámit fas gullošedje Eurovišuvnnas.

Árvalusat čuovvovaš vuoitti birra

Jagis 1980 Eurovišuvdnii oassálaste 19 riikka. Dan maŋŋá Eurovišuvdna lea jagiid áigge sturron. Dán jagi mielde leat juo 43 riikka, seamma olu, go jagiin 2008 ja 2011. Elisa Sipakko vuordá juo gealdagasas, vai beassá čuovvut finála lávvardaga. Su mielas buoremus lea čuovvut daid soffá alde ruovttus. Sus leat maiddái iežas árvalusat dasa, mii riikkaid vuoitá lávvardaga finálas.

– Gal mun dajašin, ahte juogo Frankriika dahje Estteeana, jáhkká Sipakko.

Eurovišunna finála lágiduvvo 12.5. Portugálas, Lissabonis. Yle čájeha njuolggosaddaga gilvvus TV2:s. Suoma ovddasteaddjin lea Saara Aalto Monsters-bihtáin.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Bivnnuhamosat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä