Sää´mjânnam |

Siõmmân nuõrttsääʹmǩiõʹlle da ruåđ aaʹrbid – Lååiâkksaž Peʹsser-ǩiõllpieʹss lij auʹrrjääm čuõkku sääʹmǩiõljeälltummuž tuåimid

Âʹvveel nuõrttsääʹmǩiõllsaž Peʹsser-ǩiõllpieʹss lij juʹn lååi eeʹjj šõddääm ođđ mainsteei uʹcc ǩiõlljouʹǩǩe.

Koltansaamen kielipesän lapset 14.6.2018.
Ǩiõllpieʹss Peʹssrest lie ââʹn õhttsa vitt päärna. Snimldõõǥǥâst Niila Kiprianoff, Pirita Lotvonen, Mila Ljetoff, Kiureli Harju da Tiitus siʹjji hoiʹddjeejiʹvuim. Govva: Vesa Toppari / Yle

Tät viiđâs täävvee veâl nuõrttsääʹmǩiõllsaž saaʹnid laauleeʹl da siõʹrreel. Âʹvveel nuõrttsääʹmǩiõl ǩiõllpieʹzzest leäi põrtt tiudd oummin ko jåhtta prääzkješ lååǥǥad tuåimmeeʹjj.

Niila Kiprianoff, 1,5 eeʹjj lij õhtt tõin päärnain, ǩii siõmnai siõmnai mättai rooddâs ǩiõl.  

– Tät leäi muu da Niila eeʹjj õhttsaž tuʹmmstõk, što muäna haaʹleep Niila mättʼteʹči nuõrttsääʹmǩiõl. Suu eʹčč lij nuõrttsäʹmmlaž da še tõt vaaikti jiânnai, ko tät-han lij piârpeiʹvvhåidd. Tääiʹben lij uʹcc joukk päärna, mušttal Niila jeäʹnn Jenna Enlund.

Jenna Enlund poikansa Niila Kiprianoffin kanssa koltansaamen kielipesässä.
Jenna Enlund Âʹvvlest da suu pärnn Niila Kiprianoff lie leämmaž toođva Peʹsser ǩiõllpieʹzz tuõjju seʹrdded sääʹmǩiõl päärnaid. Govva: Vesa Toppari / Yle

Lååi eeʹjj, 30 nuõrttsääʹmǩiõllsa päärna

Lååiekksaž nuõrttsääʹmǩiõllpieʹzz lij iiʹjji mieʹldd šõddääm 30 ođđ mainsteei uʹcc ǩiõlljouʹǩǩe. Paalǥâs iʹlla leämmaž pâi siõrr, ko nuõrttsääʹmǩiõll väiʹǧǧar õinn jeälltummuž tuâjain.

Ǩiõllpieʹzz vaʹstteei hoiʹddjeei Pirjo Lotvonen lij vuäinam iiʹjji mieʹldd, mäʹhtt sääʹmǩiõll lij pâi nânsmam.

– Kâʹl ǩiõll lij kaggõõttâm tuõʹđi jiânnai täi lååi eeʹjj ääiʹj. Håʹt-i ij vuäitt särnnad što lij tuõʹđi puârast, leâša jiânnai lij kaggõõttâm. Täʹst lij šiõǥǥ juäʹtǩǩed. Mij leäʹp aurrjäm juʹn čuõkku äävai, särnn Lotvonen.  

Tuâivam, što juõʹǩǩka pääʹcc mii-ne siõmmân sääʹmǩiõlâst, håʼt-i ij pââšt mainsted pâi.

– Pirjo Lotvonen

 

Ǩiõllpeässa taarbšet õinn lââʹzz materiaal, håʹt tõid lie puettam jiânnai lååi eeʹjjest, särnna Pirjo Lotvonen. Lååiʹmet iiʹjji ääiʹj še puärraz lie vuäǯǯam vuäittmõõžž mättʼtõõllâd ǩiõl, koon lie juʹn kuʹǩǩ koittjam jeällted. 

Vuõrâsoummui mättʼtõs kaggââtt še päärnai ǩiõlltuåimid, vuäinn Lotvonen. 

– Lååi eeʹjj ko ǩeâčč mââiårra, te hoʹhss mäʹhtt sääʹmǩiõl ärbb lij kaggõõttâm. Puärraz haaʹlee, što päärna pueʹtte ǩiõllpeässa mättʼtõõttâd säämas. Da tõt mäʹhtt sääʹmvuuʹd škooultemkõõskõs lij mättʼtõõttâm nuõrttsääʹmǩiõl, nuʹt vuõrâsoummu še lie mättʼtõõllâm sääʹmǩiõl - tõt še kaggââtt ǩiõllpieʹzz. Tõn vaikktõõzz lie šuur, rämmaš Lotvonen.

Pe'sser -koltansaamenkielisen kielipesän vastaava hoitaja Pirjo Lotvonen.
Ǩiõllpieʹzz vaʹstteei hoiʹddjeei Pirjo Lotvonen lij vuäinam iiʹjji mieʹldd, mäʹhtt sääʹmǩiõll lij pâi nânsmam. Govva: Vesa Toppari / Yle

Jieʹnnǩiõllsai vieʹǩǩ jõnn roolâst päärnai pââjas šõddmõõžžâst

Ǩiõllpieʹzzest sääʹmǩiõl mättʼtõõllâd siõreeʹl arggpeeiʹv tuåimi kõõskâst. Uʹcc ǩiõl jeälltummuž tuâjain õhtt tääʹrǩes aaʹššin lij jieʹnnǩiõllsai oummui vieʹǩǩ.  Jieʹnnǩiõllsaž oummu lij čoukksânji mieʹldd ǩiõllpieʹzz jeällmest. 

Katri Jefremoff, Ritva Kytölä, Kiureli Harju koltansaamen kielipesän syntymäpäivillä 14.6.2018.
Ǩiõllmäästar Katri Jefremoff da Ritva Kytölä suu äkkvin Kiurelin ǩiõllpieʹzz šõddâmpeeiʹvin. Govva: Vesa Toppari / Yle

Ǩiõllmäästar lie resuʹrssoummu, ǩeäk mainste säämas päärnaivuiʹm da mättʼtaʹtte siʹjjid saaʹmi ärbbvuõđid, mâʹte kueʹllšeellmõõžž da ǩiõtt-tuâjaid. 

Keväjääuʹrneǩ Elina Vuoti lij leämmaž tobddâz neezzan ǩiõllpieʹzz päärnaid juʹn iiʹjjid. 

– Tuʹǩǩee-han sij. Ko lääʹbǯid ko čougg nuʹt mâŋŋa lie mušttlam mõõn hääʹsǩ leäi toʹben čouggâd tõid lääʹbǯid, mušttal Elina Vuoti.

Elina Vuoti
Keväjääuʹrest jälsteei Elina Vuoti lij tobddâz neezzan puk Peʹsser päärnaid. Govva: Vesa Toppari / Yle

Päärnai ouddnummuž ǩiõlin loŋŋat še puärrsid mättʼtõõllâd ǩiõl

Pieʹllneʹb âkksaž ij veâl nuʹt jiânnai maainâst säämas, leâša måtam saaʹnid son lij juʹn mättjam.

Niila jeäʹnn Jenna Enlund åskk, što ǩiõllpieʹzzest paʹcce šiõǥǥ jeävvez puõʹttivuõʹtte, nuʹt uʹcc ǩiõll seill še peiʹvvhååid mâŋŋa.

– Tuâivam, što son mättai ǩiõl mainsted da ââʹnned ǩiõl. Leeǥǥâst suʹst lie tääiʹben seämma âkksa taaurõõžž, nuʹt lij puõʹttivuõđâst še jeänab vuäittmõõžž tõõzz, što ǩiõll seill še ǩiõllpieʹzz mâŋŋa. 

Anna Lumikivi leuddaamassa koltansaamen kielipesän syntymäpäivillä 14.6.2018.
Anna Lumikivi leuʹddai ǩiõllpieʹzz šõddâmpeeiʹv Vaʹss Semenoja leeuʹd Moštt Suõnnʼjelest. Govva: Vesa Toppari / Yle

Maiʹlmm lij vääldam lååiʹmet nuõrttsääʹmǩiõllsa päärna. Ǩiõllpieʹzz Lotvonen tuâivv, što ǩiõllpieʹss lij måtamnalla ouddam päärnaid siõmmân nuõrttsääʹmǩiõlâst. 

– Tuâivam, što juõʹǩǩka pääʹcc mii-ne siõmmân sääʹmǩiõlâst, håʼt-i ij pââšt mainsted pâi. Da što ruåʹtt maainâst, päärna vueiʹtte mainsted säämas ruåʹđivuiʹm. Da täk ǩeäk jälste tääiben haaʹleʹče, što škooulâst mõõnnâlla lookkâd mäʹhtt juʹn ââʹn lie lookkeʹmmen päärna. 

Jeäʹnnen Jenna Enlund vuäinn, što uʹccääb ǩiõlin nuõrttsääʹmǩiõll kâʹl piʹrǧǧad. Suu päärn mättʼtõs ǩiõllpieʹzzest lij loŋŋtam su jiijj mättʼtõõllâd nuõrttsääʹmǩiõl. 

– Leäm mättʼtõõttmen âʹlddhoiʹddjeejen da tän škooultõʹsse kollai še sääʹmǩiõl kurss, nuʹt mon kâʹl haaʹlääm mättʼtõõllâd teʹl nuõrttsääʹmǩiõl. Jos mon puõʹttiääiʹjest teʹl ni siõmmna fiʹttjam mâiʹd Niila maainâst, pooǥǥâst Jenna Enlund. 

Varrasamosat: Sää´mjânnam

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä