Sápmi

Skábma joavdá Sápmái – son vuordá čáppa ivnniid ja buollašiid

Ellinor Guttorm Utsi
Ellinor Guttorm Utsi mielas Sápmi lea skábman hui čáppis. Govva: Inger-Elle Suoninen / Yle

Beaivváš oidnosta čuovvovaš geardde davimus osiin Sámi easkka boahtte jagi bealde.

Ohcejoga gieldda davimus gilis Njuorggámis ja joga nuppi bealde Deanu Hilláguras sáhttet beassat vel otne vuossárgga oainnestit beaivváža, jus dálki beare atteš dasa vejolašvuođa.

Maŋŋebárgga rájes Njuorggámis lea juo skábma ja beaivváš bissu horisontta vulobealde measta moadde mánu. Beaivi badjána Njuorggámis čuovvovaš geardde boahtte jagi bealde, ođđajagimánu 18. beaivve.

Helssega universitehta almmenáhkkedoaimmahaga mielde Njuorggámis lea vuossárgga juo oalle oanehis beaivi go beaivebadjáneapmi lea diibmu 11.42. Beaivváš luoitá horisontta vulobeallái juo 25 minuhta geažes nappo diibmu 12.07.

Maŋŋebárga rájes Njuorggáma guovllus elletge skábmamáilmmis olles juovlamánu ja vel stuorra oasi ođđajagimánusge. Skábman čuvgesáigi lea dušše moadde diimmu beaivvis.

Jus háliidat diehtit, goas skábma álgá juste du ássanbáikkis, de dutkka statistihkkadiehtti Osmo Moisio neahttasiidduin beaivváža luoitin- ja badjánanáiggiid.

Nuorgam, kaamos
Njuoggáma gilli skábmamánus 2019. Govva: Inger-Elle Suoninen / Yle

Davimus guovlluin skábman olbmot lávejitge vuodjut sin jahkodatbargguide. Hillágurralaš Ellinor Guttorm Utsi dadjá skábma mearkkaša sutnje eanaš duodje- ja boazobargguid.

Guttorm Utsi čilge, ahte dáid áiggiid Čorgasa eallu joavdá dálveorohahkii ja son badjeolmmožin sávváge buollašiid.

– Mun láven smiehttat, ahte skábman galggašii leat buolaš vai jávrrit čatnašuvvet ja meahcceolbmuide leat sihkkaris áigodat johtit meahccemáilmmis.

Boazobarggut eai leat áidna áiggeájanasat sámenissona eallimis seavdnjadamos mánuid áigge. Ellinor Guttorm Utsi dadjá sus lea duodji hui guovddážis justa dáid áiggiid jagis.

– Mus gal leat barggut, go duodji lea maid gaskkohagaid mu ámmát. Dat leat soames sávnnjit, maid mun galggan goarostit skábman, go lean ráhkkaneamen juovllaide.

Hervvoša Sámi čábbodaga ja imaštallá, go olbmot hállet seavdnjadasas

Ellinor Guttorm Utsi mielas skábma lea somás áigi. Guhkes eahkedat ja oanehis beaivvit eai hehtte su. Son baicce namuha, man čáppis Sápmi lea dalle, go almmis leat buotlágan ivnnit, maid davvi olmmoš beassá hervvošit.

– Jus dál geahččá almmi, de dat leat áibbas čuvgeš šearrat ja dat rievddada beaivvis nubbái. Albmi leat álot mannu ivdnásaš. Sii, geat lohket, ahte dáppe lea seavdnjat, sii eai leat gal oba oaidnimenge.

kaamos, Nuorgam
Eahketroađđi Buolmátjávrri geaidnoguoras skábmamánus 2019. Govva: Inger-Elle Suoninen / Yle

– Iđitguovssu muitala dálkerievdamis ja man čáppis dat leage. Dakkár rukses ja lila ivnnit, dan čábbásut ii oba sáhtege, rámiida Guttorm Utsi dálvemáilmmi čuovgga ja ivnniid.

Skábma áiggi son rábmo maiddái áhku rollas, go lea vásihan man somá lea áhkkubiid oažžut dutkkadit almmi ipmašiid ja násttiid.

– Son dáhtui diehtit, mii datges lea, go násti luhčče. Dan moai dasto guovllaime, go danhan maid sáhttá skábman oaidnit.

Skábmaságat Yle Iđit-tv:s diibmu 8.10

Skábma álgá Sámi davimus guovlluin juo skábmamánus ja beaivvit otnot gitta juovlamánu 22. beaivvi rádjái. Dalle lea dálvejorggáldat ja dien áiggi gohčodit maiddái skábmavuođđun.

Dálvejorggáldaga lea maiddái jagi oanehamos beaivi. Dan maŋŋá beavvit fas guhkkugohtet ja viimmat ođđajagimánus beaivi iđista horisontta bajábeallái.

Geahča vu 25.11. Yle Iđit-tv diibmu 8.10 rájes. Dalle sáhkan skábmaáigi Sámis. Iđit-tv galleda Njuorggámis, gos skábma álgá vuossárgga.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä