Sápmi

Soađegili gielda hástala olbmuid seastit energiija: energiijaseastin mielddisbuktá ekonomalaš ávkki

Ville Pyhäjärvi
Ville Pyhäjärvi háliidivččii, ahte dakkár energiijaseastindoaimmat šattašedje bistevažžan. Govva: Antti Mikkola / Yle

Energiijaseastima olis sáhttá maiddái lasihit searaidis go vállje vaikkoba spárkka biilla sadjái.

Soađegilis leat dán vahkus čalmmustahttán energiija seastima.

Gielddas geahččalit iešguđetlágan seastindoaimmaid, earret eará dihto giddodagaid liekkasvuođa vuolideami 1–2 grádain, bargodihtoriid ja -šearpmáid áigáduvvon jáddadeami, čuovggaid šerrešvuođa geahpedeami ja borramušbázahusaid geahpedeami. Dasa lassin gielda lea ávžžuhan olbmuid doallat ain jo ovtta biillahis beaivvi dahje juo olles vahku vejolašvuođaid mielde.

Dáiguin doaimmaiguin vigget giddet fuomášumi dieđusge birrasii, muhto dan lassin háliidit maiddái seastit ruđa. Soađegili gieldda giddodatbálvalushoavda Ville Pyhäjärvi mielde energiijaseastin lea mearkkašahtti ášši gieldda ekonomiija ektui.

– Mis ii leat dárkilis ulbmil dasa, ahte olugo galgat seastit euroin dahje wattiin, muhto mii viggat boktit diđolašvuođa. Mii čoaggit geavaheaddjivásáhusaid das, mo geavaheaddjit vásihit energiijaseastindoaimmaid, muitala Pyhäjärvi.

"Temávahkuide lea dárbu dassážii go leat doarvái energiijabeaktilat"

Suoma gielddaidlihtu mielde gielddain dahkkojuvvo olu energiija- ja dálkkádatbargu erenomážit eaktodáhtolašvuođa vuođul. Gielddaidlihttu lea álggahan maid energiijaseastinvahku, mii lea juohke čavčča.

Soađegili gielda ii sáhttán čakčat oassálastit dán vahkkui, nuba sii háliidedje ordnet iežaset vahku máilmmiviidosaš Earth Hour -dáhpáhusa oktavuhtii.

Energian seuranta
Juohke gieldda giddodaga energiijagolaheami čuvvot dárkilit. Govva: Antti Mikkola / Yle

Ville Pyhäjärvi mielas dákkáraš temavahkuide lea dárbu dassážii go energiijaseastindoaimmat leat šaddan ođđa normálan. Su mielas energiijaseastinvahkuid sáhtášii ordnet dávjjibutge.

– Temávahkuiguin oažžut ođđa doaibmanmálliid atnui go energiijaseastin ovdána olles áigge. Oainnášin, ahte dassážii go giinu lohká ahte dál leat doarvái energiijabeaktilat, de dakkár temávahkku lea áinnas buorre.

Dehálaš lea goittotge gávdnat rivttes seastinvuogi ja gokko lea buorre seastit.

– Go leat almmolaš sektora bealde, de midjiide ii leat dakkár oktageardánis ráva. Eat sáhte meroštallat boarrásiiddoaimma seammaláhkai go beaiveruovttuid ja skuvllaid, dasgo olbmot vásihit áimmu molsuma ja eará áššiid iešguđetláhkai.

"Seamma bures beassá vácci go biillain"

Soađegili Hannuskartano lagašdivššárat Terhi Austiola ja Anne Rahm eaba jođe biillain bargui, dasgo soai eaba oamas biilla. Austiola johtá bargui dálvit vácci dahje spárkkain, geassit son sihkkelastá. Rahm sihkkelastá bargui birra jagi.

– Sihkkelastin lea buorre valáštallanhápmi. Searat lassánit ja oažžu leat olgun, bargobeaivvi maŋŋá lea nu somá sihkkelastit ruoktot go oažžu vuoigŋat friskka áimmu, lohká Rahm.

Terhi Austiola ja Anne Rahm
Anne Rahm ja Terhi Austiola eaba oamas biilla obanassiige. Govva: Antti Mikkola / Yle

Energiijaseastinvahkku ii váikkot nu olu sudno bargguide, muhto sudno mielas dákkár temávahkkui lea čielgasit dárbu.

– Lea buorre, ahte dálkkádaga birra hállojuvvo nu olu. Das lea gal váikkuhus, ja muđuige ahte olbmot lihkadivčče eambo. Biillain lea nu álki johtit gosa beare, muhto seamma bures beassa vácci, sihkkeliin dahje spárkkain, lohká Anne Rahm.

– Dieđus lea buoláš ja muhtimin bieggá, muhto dat lea gitta iežas jurddašeamis ja gárvodeamis, oaivvildeaba guktot.

Temávahkku nohká Earth Hour -dáhpáhussii

Soađegili temávahkku nohká lávvardaga birasorganisašuvdna WWF álggahan máilmmiviidosaš Earth Hour -dáhpáhussii.

Dáhpáhusa áigge jáddadit buot dušši čuovggaid ja eará šleađgarusttegiid ovtta diibmui čalmmustahtindihte birrasa dili ja dálkkádatkriisa.

Dáhpáhus lea lávvardaga 27. beaivve diibmu 20.30–21.30. Soađegili gielda oassálastá dáhpáhussii vejolašvuođaid mielde.

Yle Ođđasiid Sámis ja Beaivvi ságaid sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä