Sápmi |

Standing Rockas geahččalit bivvat buollašis – sámit bukte gápmasiid ja áigot oahpahit gámagoarruma

Njuorggánlaš Áslat Holmberg vulggii ovttas eará sápmelaččaiguin Standing Rock -leirii doarjut báikkálaš eamiálbmotčearddaid sin dáistaleamis oljobohcci vuostá.

Sámepolitihkkár Áslat Holmberg vástida telefovdnii Davvi-Dakotas báikkálaš diggedálu ovddabealde. Son lea lahka Standing Rock -leairra, gos duháhat olbmot leat jo máŋga mánu vuosttildan oljobohcci huksema.

Vuosttas diggegieđahallamat galge álgit miellačájeheaddjiid, “čázi suodjaleaddjiid” vuostá vuossárgga.

– Otne galggai leat diggegullan áššis, ovcci olbmo leat áššáskuhtton doppe Standing Rock miellačájehemiid ja daid dáhpáhusaid oktavuođas. Muhto aiddo oaččuimet dieđu, ahte dat maŋiduvvo dat ášši ođđajagimánnui.

Rapid City Journal -bláđi dieđuid mielde diggegieđahallan maŋiduvvui, das go muhtin áššáskuhtton olbmot eai lean fidnen buot duođaštusmateriálaid maid galge.

Rapid City Journal -bláđđi muitala, ahte muhtin olbmot deive sin advokáhta vuosttas háve justa ovdal go gieđahallan galggai jo álgit. Ođđa gieđahallanáigi lea 31.1-1.2.

Dehálaš čájehit doarjaga

Áslat Holmberg vulggii Sámis smávva joavkkuin čájehit doarjaga báikkálaš sioux-čearddaide sin dáistaleamis oljobohcci vuostá. Holmberg oaidná dehálažžan, ahte sii mátkkoštedje ábi nuppebeallái.

Inger Biret Kvernmo Gaup ja Aslak Holmberg
Áslat holmberg ja Inger Biret Kvernmo Gaup. Govva: Adam Alexander Johansson
– Jáhkán, ahte lei dehálaš boahtit deike ja doarjut daid olbmuid, go dathan leat olu sullasašvuođat min dáistalemiin kolonialisma vuostá birra máilmmi eamiálbmogiin. Mis lei vejolašvuohta dál vuolgit ja dehan ii lean eará go boahtit.

USA soahteveagas boahtán mearrádus bissehit oljobohcci bohkama ja galbma dálkkit leat dagahan dan, ahte Standing Rock -leirii lea báhcán dušše unna oasáš dan joavkkus, mii doppe leamaš moadde vahku dassái. Holmberg árvala, ahte leairras leat dál sullii 800 olbmo.

Dál dat leat ávžžuhan ollusiid vuolgit go dáppe ledje olu olbmot, geat eai lean duođai ráhkkanan dálvvi várás ja doppe gal lea njuolgut várálaš, jos eai leat buorit bivut ja liegga báiki gos orrut, Holmberg lohká.

Áigot oahpahit gámagoarruma

Standing Rock -leairras lea garra buolaš ja galbma biegga. Máŋgasiidda dat lea ođđa vásáhus, eaige sis leat bivut maiguin bivašii dakkár dálkkiin. Sápmelaččat háliiditge veahkehit olbmuid, go sámit leat hárjánan birget buollašis.

Áslat Holmberg muitala, ahte sin joavkkus leat olu čeahpes duojárat, ja sii leat váldán gápmasiid mielde. Jurddan lea goarrut ja oahpahit earáid goarrut.

– Nu mis lea áigumuš goarrut ja čájehit, mo goarrut nuvttohiid vai jo beasašedje ieža maid gárvodit daiguin.

Olbmot leairras leat beroštuvvan sápmelaččaid “amas” gápmagiin.

– Olbmot beroštit eanet nuvttohiidda go gávttiide, ja hui olu lávejit daid birra jearrat, ahte matbat diet leat ja mas dat leat ráhkaduvvon. Ja de mii beassat rábmot man buorit  bivut dat leat.

Gápmasat eai juolo buohkaide, muhto sii sávvet goit veahkehit muhtun olbmuid bivvat ja joatkit iežaset eatnamiid suodjaleami.

– Dađi bahábut mii eat sáhttán daid gápmasiid aiddo buohkaide buktit, muhto jos mii dál beassat oahpahit muhtumiidda mo daid goarrut, nu soaitá ahte dáppe muhtumiid julggiide de ihtet nuvttohat.

Organiserejuvvon leaira, “beanta gilli”

Sámiid joavku lea leamaš Standing Rockas dál sullii vahku, ja vuosttas beivviid sii leat ceggon lávuid, skáhppon boaldinmuoraid ja oahpásnuvvan leairra doaimmaide.

Áslat Holmberg muitala, ahte leaira lea bures organiserejuvvon ja jorrá ollásit eaktodáhtolaš bargguin ja skeŋkejumiin. Máŋgasat dorjot lihkadusa ja skeŋkejit ovdamearkka dihte biepmu.

– Dat gal lea beanta gilli šaddan, siida.

Olbmot leairras leat duššástuvvan, vaikke árga jorrá oalle njuovžilit, eaige njuolggodeaivvadeamit bolesiin leat šat leamaš. Dilli lea dan dáfus ráfon, muhto váttisvuođat eai leat nohkan.

Oljobohcci leat ain hukseme leairra lahka, vaikke ii livčče lohpi.

– Na sii duššástuvvet go dat fitnodat lea dušše mearridan, ahte sii fal mákset daid sáhkuid, go liikká dat vuoittut maid dat bohtet oažžut dan oljobohccis dat leat olu stuorábut. Sii besset buresge máksit daid sáhkuid.  Nu ahte galhan dat čielgasit čájeha, ahte dat riektevuogádat ii doaimma dáppe, Áslat Holmberg oaivvilda.

Holmberg mielas čázi suodjaleaddjiid gaskkas vuhtto, ahte juoga boahtá dáhpáhuvvat fargga. Son muitala ovdamearkka dihte boarrásut eamiolbmos, gii lea čuvvon oljobohccifitnodaga doaimmaid báikki alde ja jáhkká, ahte vearrámus oassi ii leat vel meattá.

– Lohká, ahte olbmot jáhkket, ahte dat lea nohkan dáppe. Muhto son oaivvilda, ahte dat lea easkka álgimin. Dat lea miellagiddevaš oaidnit mo dat ášši ovdána dáppe, Holmberg dadjá.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä