Sápmi |

Suoma sámiid duohtavuođa- ja soabadanprosessii evttohit uhcit áiggi ja olbmuid go Norggas – loga erohusaid ja sullasašvuođaid

Norggas ásahedje duohtavuođa- ja soabadankomišuvnna beannot jagi dassái. Suomas komišuvnna nammadišgohtet vejolaččat boahtte jagi álggus.

Norgga duohtavuođa- ja seanadankomišuvnna lahtut Liv Inger Somby, Dagfinn Høybråten, Anne Kalstad Mikkelsen ja Per Oscar Kjølaas.
Norgga duohtavuođa- ja seanadankomišuvnna lahtut Liv Inger Somby, Dagfinn Høybråten (ságadoalli), Anne Kalstad Mikkelsen ja Per Oscar Kjølaas. Govva: Laila Lanes / NRK

Sápmelaččat buot Davviriikkain leat máŋga jagi háleštan duohtavuođa- ja soabadankomišuvnnaid ásaheamis. Dálá dilis Norga lea áidna, mii lea jo álggahan barggu.

Suopma sáhttá fargga čuovvulit maŋis, jus fal Suoma Sámediggi ja Nuortalaččaid siidačoahkkin dohkkehit stáhtaráđiin ráđđádallon evttohusa sápmelaččaid duohtavuođa- ja soabadankomišuvnna bargun. Nuortalaččaid siidačoahkkin čoahkkana gieđahallat ášši 12.12. ja Sámediggi 17.–18.12.

Ruoŧas eai leat vel ollen ná guhkás. Ruoŧa ráđđehus lea geassit mearridan ráđđádallagoahtit duohtavuođa- ja soabadankomišuvnna ásaheamis Ruoŧa Sámedikkiin. Ášši lei jo guovvamánus 2018 Ruoŧa stuorradikki gieđahallamis, muhto dalle dat hilggui evttohusa ásahit duohtavuođa- ja soabadankomišuvnna.

Ruoŧas leat árat čađahan nu gohčoduvvon Vit bok -proseassa, mas leat čielggadan Ruoŧa girku doaimmaid sápmelaččaid vuostá.

Suomas ja Norggas galget geargat seamma jagi

Jus evttohus Suoma ja sápmelaččaid duohtavuođa- ja soabadankomišuvnna bargun dohkkehuvvo dálá hámis, galgá komišuvdna leat geargan bargguinis golmma jagi geažes. Dat dárkkuha dan, ahte dasa lea várrejuvvon uhcit áigi, go Norgga njealjejahkásaš komišuvdnii.

Suomas duohtavuođa- ja soabadankomišuvdna galgá dálá evttohusa mielde addit barggustis raportta stáhtaráđđái, Sámediggái ja nuortalaččaid siidačoahkkimii maŋimustá 30.11.2022. Norgga duohtavuođa- ja seanadankomišuvdna fas galgá luobahit iežas raportta stuorradikki ságadoalliide maŋimustá 1.9.2022.

Norgga komišuvdna lea bargan jo badjelaš jagi. Geassemánus 2018 Norgga stuorradiggi nammadii komišuvdnii olles 12 lahtu njealji jahkái. Sin bargun lea čielggadit sápmelaččaid ja kvenaid vásihan dáruiduhttinpolitihka 1800-logu álggu rájes otná beaivái.

Norggas komissárat leat luohttámušolbmot – Suomas eai leat mearrádusat

Suomas ii leat vel diehtu, geat nammaduvvojit duohtavuođa- ja soabadankomišuvnna lahttun dahje goas dat beassá álggahit barggus.

Suoma vuoigatvuođaministeriija ráđđádalli virgeolmmoš Johanna Hautakorpi árvala, ahte nammadeami sáhtášedje álggahit jo boahtte jagi álggus.

– Mii áigut álggahit komišuvnna barggu, muhto dainna ii leat dárbu hohpohallat. Ságastallamat ja mearrádusaid dahkan bistet nu guhká go bistet. Dasto dan maŋŋá beassat doaivvu mielde buori sihkkaris vuođu alde álggahit, dadjá Hautakorpi.

Evttohusa mielde Suoma komišuvdnii válljejit vihtta komissára, geain guokte válljejuvvojit stáhtaráđi evttohusas, guokte Sámedikki evttohusas ja okta Nuortalaččaid siidačoahkkima evttohusas. Olus dárkilabbot eai leat dán rádjai vel mearridan komišuvnna nammadeamis. Hautakorpi árvala, ahte komissárat sáhtášedje bargat luohttámušolmmožin. Evttohuvvon mandáhta mielde komišuvnna virgádivččii alcces váldočálli.

– Dáid áššiid eai leat dán rádjai vel válmmaštallan eaige dain leat mearrádusat dahkkon, dadjá Hautakorpi.

Norggas komissárat barget luohttámušolmmožin ja komišuvnnas lea iežas čállingoddi. Komišuvnna lahttu Liv Inger Somby muitala, ahte komišuvdna čoahkkana sullii logi geardde jagis. Dasa lassin komissárat jearahallet olbmuid.

– Dássážii badjel 70:s leat dieđihan komišuvdnii muitalusaid birra ja muitalan diliset birra. Muhto dathan ii leat doarvái, nu ahte ferte mannat viidásabbot, dadjá Somby.

Suomas leat várren barggu álggaheapmái eanet ruđa go Norggas

Suoma stáhtaráđđi lea várren Suoma ja sápmelaččaid duohtavuođa- ja soabadankomišuvnna barggu válmmaštallamii ja álggaheapmái jagi 2019 bušeahtas 1,5 miljon euro. Dán ruđa sáhttá stáhtaráđi mielde geavahit gitta jagi 2021 rádjái.

– Dáinna mearreruđain komišuvnna barggu sáhttá álggahit, muhto de čuovvovaš jagiide sáhttit dárbbašit lassiruhtadeami, muitala Johanna Hautakorpi vuoigatvuođaministeriijas.

Norgga stuorradiggi juolludii komišuvdnii dán jagi gávcci miljon Norgga ruvnnu (790 000 euro) ja boahtte jahkái logi miljon ruvnnu (sullii miljon euro).

Dán muttus ii leat goit vel diehtu, makkár ruđaid Suomas juolludit boahtteáiggis komišuvnna bargui.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä