Sápmi |

Suopma áigu bidjat návccaid ruoššaluosaid dustemii ja njállanáli ealáskahttimii iežas Barentsráđi ságadoallibaji áigge: dá golbma váldoulbmila

Suopma háliida bidjat návccaid eandalitge luonddusuodjaleapmái ja vierrošlájaid leavvama eastadeapmái. Dasa lassin Barentsráđi doaimmaid háliidit buktit lahka guovllu olbmuid.

Jari Vilen
Barents-guovllu ambassadevra Jari Vilén muitala, ahte Suoma ságadoallibaji álgin lea hástaleaddji koronapandemiija geažil. Govva: Sara Kelemeny / Yle

Guldal maid Jari Vilén jurddaša das, ahte Suopma lea váldán odne badjelasas Barentsráđi ságadoallibarggu. Jietna: Sara Kelemeny / Yle

Suopma lea dál Barents euroárktalašráđi ságadoalli jagiid 2021–2023. Ságadoallibadji álggii dán vahkus Arctic spirit konferánssas Roavvenjárggas, gos olgoáššiidministtar Pekka Haavisto rabai sagadoallibaji dehálamos áššiid. Suoma ságadoallibaji áigge leat golbma dehálaš tema: biras, dálkkádat ja olbmot. Haavisto hálida maid loktet oidnosii erenomážit nuoraid jurdagiid Barentsguovllu ovttasbarggus.

Nu gohčoduvvon Barentsráđi bargun lea nannet Barents guovllu riikkaid ovttasbarggu. Barentsráđđái gullet Suoma lassin maiddái Islánda, Norga, Ruoŧŧa, Danmárku, Ruošša ja Eurohpá kommišuvdna.

Suoma ságadoallibaji lea válmmaštallan olgoministeriija Barents-joavku, man lea jođihan Barents guovllu ambassadevra Jari Vilén.

Roavvenjárggas Arctic Spirit -konferánssas besse vuosttaš háve gullat geavatlaččat Suoma ságadoallibaji ulbmiliin. Dá golbma váldočuoggá, maid Jari Vilén lokte Suoma ságadoallibaji mihttomearrin.

1. Luonddu máŋggabealatvuođa suodjaleapmi

Okta dehálaš temá Suoma ságadoallibajis lea dálkkádat. Ambassadevra Jari Vilén muitala, ahte juo álggu rájes luonddusuodjaleapmi ja dálkkádat leamašan dehálaččat Barentsráđđái, daningo árktalaš guovllu rašes luondu dárbbaša juo doaimmaid.

Suoma ságadoallibajis áigot bidjat návccaid earenoamážit álgoálgosaš šlájaid suodjaleapmái ja luonddu máŋggabealatvuođa sihkkarastimii. Ovdamearkan Vilén namuha luossajogain laskán ruoššaluosa.

– Mii ohcat oktasaš vugiid, ahte mo ruoššaluossaepidemiija sáhtášii hálddašit ja mo daid sáhtášii duššadit gierdevaš vugiiguin árktalaš guovllus, muitala Vilén.

Maiddái njálat váldojuvvojit vuhtii dán ságadoallibajis. Okta Suoma eanemus áitatvuloš ealli, njálla, leage šaddan Suoma ságadoallibaji symbolan, ja dan ealáskahttima háliiditge Barentsráđis dáin jagiid áigge ovddidit.

– Badjelaš 20 jahkái njálla ii leat lihkostuvvan beassat Suomas. Livččehan dat fiinna symbolalaš loahpahus ságadoallibadjái, juos dán guovtte jagi áigge vuosttaš njálačivga riegádivččii Lappi duoddariin, čilge Vilén.

2. Sápmelaččain stuorra rolla ovttasbargoguoibmin

Sámediggi ja ministeriijat leat ságastallan Barents guovllu áššiin juo ovdal ságadoallibaji álgima. Barentsráđđi lea earret eará plánegoahtán SAMIT-nammasaš stuorra eamiálbmotdeaivvadeami Brusselii jahkái 2023.

Ulbmilin lea, ahte Sámediggi boahtá veahkehit ságadoallibaji áigge iešguđetlágan sisdoaluiguin Sámis.

– Sámedikkis lea guovddáš rolla, dalle go árvvoštallat makkár sávaldagat ja dárbbut leat earenomážit sápmelaččaid áššiid, ealáhusaid ja buresveadjima dáfus, dadjá Jari Vilén.

3. Doaimmat lahka Barents guovllu olbmuid

Dábálaččat Barentsráđđi lea doaibman iešguđet riikkaid ovddasteddjiid ja namalassii politihkkáriid ovttasbarggus. Dál ságadoallibajistis Suopma háliida buktit Barentsráđi doaimmaid lagabui olbmuid.

Suoma ságadoallibadji boahtá oidnot Barents guovllu olbmuid árgabeaivvis ovdamearkka dihtii nu, ahte buot Barentsráđi ordnen dilálašvuođat lágiduvvojit eanangottiin, mat leat mielde dán ovttasbarggus. Earret eará Lappi, Davvibađaeatnama, Kainuu ja Davvi-Gárjila guovlluin háliidit ordnet dilálašvuođaid čuovvovaš jagiid.

Ambassadevra Jari Vilén muitala, ahte Barents guovllu ovttasbarggus namalassii olbmuid gaskasaš oktavuohta lea ovttasbarggu vuođđu ja dehálaš ášši.

– Mis leat konkrehta prošeavttat, maidda mii leat jearran ja ohcan fárrui eanagottiid, gávpogiid ja gielddaid ovddasteddjiid ja servviid ovddasteddjiid. Mis leat dál dasa geavahusas ođđa resurssat, muitala Vilén.

Barentsráđđi háliida doarjut iešguđetlágan dáhpáhusaid ja fidnuid rájáid rastá.

– Dat sáhttet leat vaikkoba spábbačiekčanjoavkku ovttasbargu rájiid rastá dahje ámmátdáiddu gilvvohallan skuvllalaččaid gaskan vaikkoba giehtadáidduin dahje málesteamis. Mannat nu lahka olbmuid go dat lea vejolaš, dadjá Vilén.

– Barents ovttasbargu lea áidnalunddot erenoamážit dán áigge máilmmis, mas nuortta ja oarjji gaskavuođat leat šaddan ain eanet hástaleaddjin.

Beaivvi ságaid ja Yle Ođđasiid Sámis sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä