Sápmi

Suopma dohkkehii Deanu luosaid bivdogildosa: báikegoddelaččat šaddet dál ráhkkanit olles guovllu ealáhusdoaimma nuppástussii

Kauppias Uula Tapiola on huolissaan, kuinka Utsjoen elinkeinoelämälle käy.
Gávpejas Gáva-Ovllá, Uula Tapiola lea dárkilit smiehttagoahtán boahttevuođa ceavzima. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Gielddas lea dál barggu vuolde sierra ráhkadusnuppástusplána, mii galgá váldit beali dasa, mo guovllu ealáhusat besset dás ovddosguvlui.

Suoma ja Norgga stáhtat leat ráđđádallan Deanu boahttevaš bivdobajis. Stáhtat evttohit gieldit luossabivddu oalát sihke Deanu čázádagas ja vuona- ja mearraguovllus bajis 2021. Eará guliid goit sáhttá bivdit ja Detnui evttohitge dan várás ođđalágan stággobivdolobi.

Bivdogildosa ákkastallet Deanu luossanáliid heajos diliin, mii ii leat buorránan dálá guolástanráddjehusaiguin. Gaskaboddosaš gildosa oidnet dárbbašlažžan danin, go ráddjejuvvon bivduge hehttešii sakka luossanáliid.

Eana- ja meahccedoalloministeriija Jari Leppä mieđiha, ahte ráđđádallanboađus lea garas eandalit Deanuleagi olbmuide. Ulbmilin goittot lea sihkkarastit guolásteami Deanus maiddái boahttevuođas.

– Suoma dáfus mearkkašahtti lea dat, Norga lea iežas oasil gearggus ráddjet guolásteami mearas ja vuonas. Ráđđádallanboađus lea spiehkasteaddji vejolašvuohta suddjet luosa olles dan eallinguovllus, dadjá ministtar Jari Leppä eana- ja meahccedoalloministeriija dieđáhusas.

Nuppástusaid, mat čuvvot ráđđádallanbohtosa, lea ulbmilin ollašuhttit golbma sierra stáhttáráđi ásahusain, mat gusket bivdogildosa, eará guliid bivddu ja Deanu oalgejogaid guolástanráddjehusaid. Láhkaásahusat sáddejuvvojit cealkinláhkai dán vahkus. Loahpalaš mearrádusaid lea ulbmilin oažžut fápmui 1.5.2021 rádjai.

Ohcejogas garra jahki

Ohcejoga gieldda ealáhusdoaibma lea fargga stuorra kriissas. Jo koronadili dihte guvlui ihte čáhppes balvvat, muhto dál galggašii nákcet geahččat ovddosguvlui.

Gávpealmmái Gáva-Ovllá, Uula Tapiola ferte dál smiehttat boahttevuođa dárkilit.

Mo guovllu olbmot ja fitnodatdoallit galget ceavzit, go dilli fuotnána juohke bealde? Deanu luossabivdogielddus lea goit okta lávki álggahit boahttevuhtii rahkkaneame. Son guottiha gildosa.

– Das lea stuorra heahti Deanu luosas, ahte mii eat duššat dál dan. Ja duon go smiehttat dan boahtte áiggi, de mishan lea, jus luossa nohká, dalle nohket máŋga eará ášši. Mii ávkkiid mis leat, ahte mis lea ollu vejolašvuođat, muhto ii leat luossa maid bivdit, dadjá Tapiola.

Kauppias Uula Tapiola on huolissaan, kuinka Utsjoen elinkeinoelämälle käy.
Uula Tapiola rehkenastimiid mielde Ohcejoga fitnodagat dáhpejit juoba vihtta miljon euro. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Gielda ráhkkana ráhkadusnuppástusaide

Ohcejoga gielddadálu seinniid siskkobeale leatge šaddan jođánit darvánit ealáhusdoaimma nuppástussii.

Gielddas lea dál barggu vuolde sierra ráhkadusnuppástusplána, mii galgá váldit beali dasa, mo dás ovddosguvlui.

– Doaibmabijut čuhcet guhkás boahttevuhtii. Eat daga daid dušše ovtta geasi várás. Mii skáhppot iešguđetlágan skuvlenvejolašvuođaid, fitnodatdoarjagiid, guovlluovddidančuozáhagaid ja dáid buot positiivvalaš váikkuhusat čuhcet guhkás boahttevuhtii, muitala gielddahoavda Vuokko Tieva-Niittyvuopio.

Utsjoen kunnanjohtaja Vuokko Tieva-Niittyvuopio huhtikuussa 2021.
Gielddahoavda VuokkoTieva-Niittyvuopio muitala, ahte Ohcejogas leat gártan ráhkkanit áigil vejolaš ráhkanusnuppástusaide. Govva: Sara Wesslin / Yle

Luossabivdogielddus livčče dálá dieđu mielde fámus dán jagi ja de livččii meattá. Boazodoallu ja eará luondduealáhusat ellet iežaset eallima, muhto rádjegávpi ja turisma lea measta bisánan koronakriisa dihte. Iige giige dieđe, man guhká dat bistá.

– Mii vuolgit das, ahte luossabivddu ráddjehusat livčče goittotge nu oanehis áiggi go fal vejolaš, eaige bisttáše nu guhká, sávvá Tieva-Niittyvuopio.

Lešgo ovtta báhpáris ávki, go dál juo Tapiola árvalusa mielde miljovnnat mannet áibmui.

– Mun jáhkán ahte vihtta miljon dát váikkuha dát luossabivdu ja dát dáhpen johkaleagis daidda Ohcejot gieldda fitnodagaide, dadjá Tapiola.

Heahtečuorvvas stáhta beallái

Deanu guolásteapmi lea gillán juo jagi 2018 rájes ja dasa lassin korona váikkuhusat leat šaddan guovllu ássiid noađđin. Gielddahoavda sávvá, ahte veahkki gildii gávdno servodagas.

– Ferten gal dadjat, ahte Ohcejogas bures johtui vuolgán ovdánanbádji lea vásihan dákkár časkkástaga, ahte dál mii dárbbašit guovllu, eanangotti ja stáhta doaimmaid, vai bastit eastadit dievaslaš katastrofa, dadjá Vuokko Tieva-Niittyvuopio.

Áššis oainnát lasi Yle Ođđasat -sáddagis diibmu 16.45. Yle Ođđasiid Sámis ja Beaivvi ságaid sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä