Sápmi |

Taat nissoon lii tutkâm sämikielâi kirjekielâid – "Eromâšávt suomâkielâst jurgâlum teevstâi kielâ lii vaigâd"

Ulmuin láá ennuv tuoivuuh, mutâ meiddei paloh kirjekielân.

Jenna Sorjonen
Jenna Sorjonen lii tutkâm sämikielâi kirjekielâid. Govva: Priváhta govva

”Ovdâmeerhâst (37) sahhiittâllum olmooš čuujoot nuorttâlâškielâ kirjekielâ insinerkielân - lingvistij ráhtám, taarbâšmettum muálkkáá systeem” (käldee:Jenna Sorjonen pro gradu -tutkâmuš)

Taan fáádá lii tutkâm Helsig ollâopâttuv uáppee Jenna Sorjonen, ko sun lii čáállám pro gradu -tutkâmuš, mon fáddán lii sämikielâi kirjekielâ já magareh vädisvuođah tast láá. Suu pro gradu -tutkâmuš nommâ lii: “Kuin ympäröivä luonto vai vieraaksi tehty insinöörikieli”?

Sun lii kuhháá lamaš perustum čäällimvuáháduvâin já kirjekielâin.

– Nube tááhust lam kuhháá lamaš perustum ucceeblohokielâin, te taat fáddá ovtâstit taid kuohtuid, sun muštâl.

Suu tutkâmušâst čielgâi, ete ulmuuh aneh sämikielâi kirjekielâid tehálâžžân. Kirjekielâid láá meid ennuv vuárdámušah.

– Ulmuuh piejih ennuv tuoivuu kirjekielâid. Ete kielâ siäilu suhâpuolvâid, nube tááhust šaddeh meid paloh, ete kielâ muttoo. Maid sämikielâid tábáhtuvá ko älgih čäälliđ taid já maht tot vaaigut sárnumkielân? Kirjekielâi normâdem vaaigut heerkiht meid sárnumkielân.

Lii-uv sämikielân jurgâlum teevstâid vaigâd iberdiđ?

– Uásálisteeh kommentistij, ete eromâšávt suomâkielâst jurgâlum teevstâi kielâ lii vaigâd já lii suomâkielâ vaikuttâs. Maŋgii koččâmuš lâi nomâlâssân stijlâ aašijn, ij veeltithánnáá rievtisčälimist, juurdâš Sorjonen.

“Nuorttâlâškielâ čälimist jurdám, ete puárásub ulmui lii tuođâi väädis oppâđ čäälliđ riehtâ – tom verd väädis čäällimstijlâ lii” (käldee Jenna Sorjonen pro gradu -tutkâmuš)

– Nubben hástun láá uđâssäänih, moid lii tárbu já maid pargeh ubâ ääigi lase, mutâ moh iä lah uáppáseh “stuárráb juávkun”.

Sorjonen muštâl, ete ko sämikielâlijd teevstâid iä lah ennuv já kielâ kevttei kielâtááiđust lii ennuv mulsâšuddâm, te ličij tehálâš, ete teevstah iä toovvât tušástume já vyestireaktio kielâ kevtteid. Meiddei kirjálâš kielâ sátáččij tubduđ “jieččân kielân”.

Sun lii meid finnim kriitiik suu tutkâmušâst, mutâ áárvust tom, ko ulmuuh muštâleh jurduidis.

– Ulmuuh láá muštâlâm, ete sij mielâst lii čuolmâ, ete syemmilâš totká sämmilijd já sämikielâid. Sist lâi huolân, ete puávtám-uv syemmilâžžân iberdiđ, maid sij vástádâsâin uáivildeh? Lai mielâkiddiivâš, ete sij kuittâg halijdij uásálistiđ tutkâmušân, muštâl Sorjonen.

Jenna Sorjonen Tiervâst

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä