Sää´mjânnam

Tohtti pooʒʒin da njuuč saʹppjin šõʹdde tuuʹl ǩiõtt-tuâj – ǩiõčč video vuäʹmm sääʹmlaaukin

Kolttasaamelaisia vanhoja laukkuja Siidan kokoelmissa.
Nuõrttsäʹmmla lie sǩiâŋkkâm tuõđi jiijjâsnallšem laaukid sääʹm-muʹzeeja. Govva: Sara Wesslin / Yle

Sääʹm-muʹzei Siida norldõõǥǥâst lie tuõđi spesiaal ǩiõtt-tuâj.

Sääʹm-muʹzei Siida norldõõǥǥâst käunnʼje nåkkam sääʹmǩiõtt-tuâj, kook jie aivv juõʹǩǩ peeiʹv puäʹđ vuâstta.

Amanueʹnss Anni Guttorm kägg ouʹdde laauk, mii vuäitči vuõssǩiʹcstõõǥǥin leeʹd takai sääʹmlaukk.

– Mii täʹst lij jiijjâsnallšem, lij tõt, što täʹst lie õnnum tohtti pooʒʒ. Muu fiʹttjõõzz mieʹldd jeärben nuõrttsäʹmmla lie âânnam looʹddi pooʒʒid da muđoi-i looʹddid ǩiõtt-tuâjain, mušttal Guttorm.

Video: Joutsenen käpälästä valmistettu laukku.
Ǩiõčč videost jeänab nuõrttsäʹmmlai tuâlʼjõž laauki pirr. Video: Yle Areena

Tuâlʼjõž laaukin jeät tiõttu čuuʹt jiânnai

Laukk lij puättam konservâsttmõõžžâst, leʹbe teevvmõõžžâst Saujj-Lääʹddjânnmest. Tät jiijjâsnallšem laukk lij tuõđi äʹrǧǧ da lij pooʒʒtõõvškuättam.

Lääʹddjânnam Kalevalaiset naiset di Konservointikilta tivvu laauk vuäʹmm hämma da piʹjje tõõzz câggaunnâz, što tõt ij pooʒʒtõõvče.

Guttorm kägg veâl muäʹdd jeeʹres laauk pååʹrd ool. Nuõrttsäʹmmla lie sǩiâŋkkâm puk koumm laauk sääʹm-muʹzei Siidaaʹje.

Vuäʹmm vuäʹddkõõr lij sǩiâŋkkam Siidaaʹje Feodosia Semenoff. Vuäʹddkõõr leäi jååʹttam Semenooff piârjest sookkpuõlvâst nobba.

Tohttilaukk lij puättam Njeäʹllem äʹrbblõõnjâst jie-ǥa tõʹst leäkku tââʹđ pueʹrab teâđ, mâʹst tõt lij puättam leʹbe ǩii tõn lij raajjâm.

Kuälmad laukk lij tuõđi moodrai.

Saamelaismuseo Siidan amanuenssi Anni Guttorm esittelee vanhoja kolttalaukkuja.
Amanueʹnss Anni Guttorm mieʹldd sääʹm-muʹzei täʹvvrid vuõltteet teevvmõʹšše leʹbe konservâʹsttma teʹl, ko tõk râšša. Konservâsttmõõžž mâŋŋa täʹvver seilla pueʹrben. Govva: Sara Wesslin / Yle

– Tät lij rajjum njuhččsaʹppjin, leʹbe tääzz lij valddum njuuč juõʹljin čåuʹdd, mušttal Guttorm.

Näkkam njuhččlaauk lie pâi kueʹhtt sääʹm-muʹzei Siida norldõõǥǥin. Tõʹnt laauk lie teevvam, što tõk seilla pueʹrben. Njuhččlaauk sǩiâŋki sääʹm-muʹzeeja Eudokia Sverloff.

– Jeäʹp tieʹđ puârast, mõõn puäʹres täk laauk lie, leâša mon aʹrvvääm, što leʹčče ouddâl 1950-lååǥǥ rajjum, kuuitâǥ 1900-lååǥǥ aalǥâst, smeâtt Guttorm.

Amanueʹnss Anni Guttorm vuäinn, što näkkam ǩiõtt-tuâjain lij tän ääiʹjest samai jõnn ärvv. Lååʹdd jeät õnnu materiaalân teänab.

Sääʹm-muʹzei Siidâst Aanrest tuejjeet ââʹn jõnn teevvmõõžžid da muʹzei vuâđđčuäjtõs vuäǯǯ ođđ hääʹm. Guttorm mušttal, što jurddjen leʹčči piijjâd täid laaukid še vueiʹnnemnalla teʹl, ko ođđ čuäjtõs lij vaalmâš.

– Tõʹnt lij vääžnai, što oummu peäʹsse ǩiõččâd täid. Njuuč da tohtti ij vuäǯǯ teänab ââʹnned materiaalân, leâša vuäitči puârast smiõttâd, mii leʹčči tän ääiʹjest nåkkam materiaal. Täi tuâjai maall vuäitči smiõttâd še oʹđđest, smeâtt Guttorm.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä