Sápmi

Válgaanalysa: Sáhttá dadjat, ahte jienasteaddjiid mielas bures bahčči gusa ii gánnet vuovdit iige ruovdestálu oastit sadjái

Video: Gielddaválggat
Doaimmaheaddji guovttos Jovnna Aikio ja Susanna Guttorm leaba čuvvon gielddaválggaid evttohasásaheami rájes. Geahča doaimmaheaddji Jouni Aikio analysa gielddaválggain dás.

Boares bellodagat dáhpejedje báikkiid sámegielddaid váldostivrrain, báikelogu fas lasihedje unna bellodagat. Maiddái ollu Sámedikki áirasat válljejuvvojedje iežaset ruoktogielddaid váldostivrraide. Makkár áššit váikkuhedje ovdamearkan Eanodaga ođđa dillái? Jovnna Aikio ja Susanna Guttorm leaba analyseren válgabohtosa.

Dakkár áššit go elrávdnjefitnodaga vuovdin dahje girdingietti oastin ovddit gielddaváldostivrra áigodagas sáhttet dagahit stuorra nuppástusaid jienasteaddjiid oainnuin. Dás ovdamearkan lea Eanodaga gielda, gos váldebellodat Guovddáš manahii guokte goalmmátoasi váldostivrra báikkiin. Sáhttá dadjat, ahte jienasteaddjiid mielas bures bahčči gusa ii gánnet vuovdit iige ruovdestálu oastit sadjái.

Eanodagas válgavuoiti lea Enontekiöläisten ääni -oktasašlistu, mii oaččui vihtta váldostivrrabáikki. Eanemus jienaid čokkii Leena Palojärvi, guhte dán háve lei njuiken eret Guovddášbellodaga listtus ja ásahan iežas oktasašlisttu. Dálá váldostivrra ságadoalli Seppo Alatörmänen Guovddášbellodagas gahčai dán válggas eret váldostivrras.

Maiddái Soađegilis bellodaga olggobeale oktasašlistu hárábasttii jienaid, go Kuntalaiset listtus čiežas besse ođđa váldostivrii. Válggas eanemus báikkiid manahedje Guovddášbellodat ja Gurutlihttu, guktuin geahppánedje golbma báikki. Guovddášbellodagas lea goit ain stuorámus váldostivrrajoavku gávcciin báikkiin.

Anáris ja Ohcejogas eai lean stuorát nuppástusat

Anáris stuorámus táhpejeaddji dáid válggain lei Olgešbellodat Kokoomus, dat manahii golbma váldostivrrabáikki. Vuođđosuopmelaččat fas vuite go ožžo golbma áirasa váldostivrii. Ovddit válggain ii gazzasan oktage Vuođđosuopmelaččaid evttohas gielddastivrii.

Ohcejogas váldostivrra bellodatduogážis dáhpáhuvai unnimus nuppástus. Vaikko sullii bealli leatge ođđa áirasat čuovvovaš gielddastivrras, de liikká bellodagat bisuhedje sullii seamma olu báikkiid go dálá váldostivrrasge. Olgešbellodat Kokoomus lasihii ovtta báikki dálá váldostivrra ektui ja Gurutlihttu fas manahii ovtta báikki. Ohcejogas Guovddášbellodat bissu ain stuorámus bellodahkan.

Válgadoaimmaheaddji Susanna Guttorm lei Yle Sámi Iđit-sáddagis muitaleamen válgabohtosiin. Jearahallin Inger-Elle Suoninen. Jietna: Yle Areena

Vihtta sámediggeáirasa dahje várrelahtu čohkkájit dás duohko maid gielddastivrras

Sámediggeáirasiin gielddaid váldostivrraide besse Ruonáid listtus Juha Alakorva Soađegilis, Sosiálademokráhtaid listtus Anni Koivisto Anáris, Ruonáid listtus Pirita Näkkäläjärvi Anáris ja olgešbellodat Kokoomus listtus Anu Avaskari Anáris. Sámedikki Ohcejoga várrelahttu Sámmol Lukkari beasai Ohcejoga gieldda váldostivrii olgešbellodat Kokoomus listtus.

Evttohassan gielddaválggas ledje maiddái sámediggeáirasat Veikko Porsanger Ohcejogas, Aslak Pekkala Anáris ja Tanja Sanila Anáris sihke Sámedikki Anára várrelahttu Teija Linnanmäki. Dát njealjis ledje evttohassan olgešbellodaga Kokoomus listtuin eaige dán vuoro beassan gieldda váldostivrii.

Jienastusproseanttat ja válgabohtosa mearkkašupmi

Ohcejoga gielddas ledje Suoma viššalamos jienasteaddjit dáid válggain go doppe lei Suoma buoremus jienastusproseanta. Jienasteamen fitne 81,6 proseantta buot jietnavuoigadahtton olbmuin.

Nubbin viššalamos jienasteaddjit ledje davvin Eanodagas. Doppe sullii 68 proseantta jietnavuoigadahtton olbmuin jienastedje gielddaválggain.

Anáris ja Soađegilis jienastanproseanta lei čielgasit vuolit go Ohcejogas ja Eanodagas. Anáris 57,4 proseantta ja Soađegilis fas 58,6 proseantta jietnavuoigadahtton olbmuin jienastedje.

Riikkaviidosaččat jienastusproseanta bázii maid oalle vulos, jienastusproseanta olles Suomas lei 55,1 proseantta.

Gielddastivrrat mearridit gieldda ruđaid geavaheamis. Das makkár bálvalusaid vuoruhit ja masa gánneha investeret, ja makkár boahtte áigi gieldalaččaide láhččojuvvo. Njeallje boahttevaš jagi čájehit dan, ahte mo das lihkostuvvet ođđa bellodagaid olggobeale listtut Eanodagas ja Soađegilis, dahje Anár gieldda váldostivrra olles 15 ođđa áirasa dahjege Ohcejoga váldostivra, mas čielga eanetlohku leat albmát.

Válgadoaimmaheaddji Susanna Guttorm muitala jienastusproseanttas Sámis ja olles Suomas, ja suoskkada maid válgabohtosa mearkkašumi ovttas Buorre iđit Sápmi -sáddaga lágideaddji Inger-Elle Suonisiin. Jietna: Yle Areena

Loga maid: Yle Sápmi čuovui gielddaválggaid bohtosiid: Buot sámegielddaid válgabohtosat leat gárvá, Gávpotstivrraide ja sámeguovllu olggobeale váldostivrraide besse maid sápmelaččat

Yle Ođđasiid Sámis ja Beaivvi ságaid sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä