Sápmi |

Valjis muohta hehtte boazodoalu maiddái Suomas, muhto dillái leat máhttán ráhkkanit

Stuorra muohtamearri dagaha lassebarggu oasis Suoma bálgosiin. Ovdamearkka dihte Avvila bálgosis leat álggahan lassebiebmama árat go dábálaččat.

Anne Ollila on Paliskuntain yhdistyksen toiminnanjohtaja.
Bálgosiid ovttastumi doaimmajođiheaddji Anne Ollila dadjá, ahte Suomas máhttet ráhkkanit spiehkkaseaddji dálvviide. Govva: Vesa Toppari / Yle

Finnmárkku boazodoallit ballet bohccuid jápmit borramušváni dihte, go bohccot eai olat gassa muohttaga dihte guohtumii. Muohtadilli hehtte boazodoalu maiddái Suomas, muitala Bálgosiid ovttastumi doaimmajođiheaddji Anne Ollila.

– Gal dat lea aivve seamma vearrái, muohta lea hirbmat olu. Dálkkit leat molsašuddan nu, ahte doppe leat jiekŋagearddit gaskkas. Gal dat dilli lea váttis maiddái Suomas, dadjá Ollila.

Ovdamearkka dihte Soađegilis ii leat leamaš čuohte jahkái nu ollu muohta go dán jagi álggus.

Geavadis dálá muohtadilli váikkuha nu, ahte bohccuid bibmet dálvet eanet go dábálaččat, muitala Ollila. Muohtadilli guoská olles boazodoalloguovllu Suomas, muhto dat molsašuddá guovlluid mielde.

– Doppe gos lea boares meahcci ja suodjalanguovlu, dilli lea álkit. Doppe bohccuin lea lahppu oažžumis buorebut ja dat birgejit dainna oalle bures. Muhto doppe gos biepmu ferte guohtut eatnamis, doppe galget bohccuid biebmat. Eai dat muđuid dákkár dálvve ceavzze.

Suoma bealde máhttet ráhkkanit spiehkkaseaddji dálvviide ja dasa, ahte muohttá olu, oaivvilda Ollila.

– Ekonomalaš hástalusaidhan dát buktá ollu, muhto mis lea diehtu das, mo dikšut áššiid riekta bohccuid dáfus, ja dieđusge de doaibmat dan mielde.

– Dálkkádatrievdan lea dagahan earenoamáš dálvviid. Ii leat šat dábálaš dálvi, mii livččii seammalágán jagis nubbái. Dálkkit molsašuddet, ja daiguin lea leamaš bággu oahppat eallit, Ollila lasiha.

Muohttagis iešguđetlágán váikkuhusat boazodollui

Muhtin bálgosiin leat álggahan lassebiebmama moaddege mánotbaji árabut go dábálaččat.

– Lassebiebman lea álggahuvvon min bálgosis skábma-juovlamánus, go dábálaččat dat álggahuvvo easkka ođđajagi-guovvamánus, muitala Avvila bálgosa boazoisit Ari Kustula.

Lappi bálgosis fas eai leat dárbbašan smiehttat biebmama eanet go ovdalge, muhto gassa muohttagis leat gal eará váikkuhusat sin guovllus, muitala boazoisit Antti Äärelä.

– Áidna váttisvuohta mis lea leamaš dat, ahte áiddiid leat ferten álgit bajidit. Eará váttisvuođat eai leat goit dán rádjái leamašan.

– Mis lea oassi bohccuin vuolgán lahppoeatnamiidda jo moadde mánotbaji dassái. Dan oaidná goittotge easkka boahtte gease, mo dat dálvi váikkuha. Mis leat nuortarájás dálveguohtumat, dáppe ii leat nu vearrás dilli go ii leat nu olu muohta, dadjá Äärelä.

Antti Äärelä taljojen kanssa
Lappi bálgosa boazoisit Antti Äärelä muitala, ahte sin bálgosa guovllus leat gártán bajidit áiddiid valjis muohttaga dihte. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Neakkela bálgosa boazoisit Hannu Ranta oaivvilda, ahte muohttaga mearri váikkuha singe bálgosa guovllus, muhto dilli ii leat nu vearrái. Bálgosa muhtin ealuin lávejit muđuige biebmat bohccuid, go fas eará ealuin dasa ii leat leamaš dárbu dánge dálvvi.

– Dieđusge vehá sáhttá gártat ráhkkanit, jos giđđa vel vearrána. Duoppe duottarmáilmmis leat garra biekkat, de doppe ii leat nu olu muohta. Dat lea dušše dáppe vuomis, dadjá Ranta ja lasiha, ahte dán dálvve lea muđuid leamaš buorre eanavuođđu.

Hannu Ranta
Neakkela bálgosa boazoisit Hannu Ranta muitala, ahte dálvi ii leat olus váikkuhan bohccuid johtimii sin bálgosa guovlluin. Govva: Vesa Toppari / Yle

Bohccuid johtin dagahan lassebargguid

Bálgosiid ovttastumi doaimmajođiheaddji Anne Ollila muitala, ahte valjis muohta lea dagahan maiddái dan, ahte muhtin bohccot leat vuolgán vánddardit viidát, ja leat leamaš jođus eanet go dábálaččat.

– Doppe gos eai leat bálgosiid gaskasaš rádjeáiddit, leat bohccot johtán guhkásge. Dan dáfus lea leamaš olu lassebargu viežžat daid ja doalvut ruovttoluotta iežaset guovlluide.

Ná ii goittotge leat geavvan juohke bálgosis.

– In gal sáhte dadjat, ahte dát dálvi livččii váikkuhan hirbmat olu johtimii. Eallu lea leamaš olles áigge oalle ráfis, ii leat olus johtán. Go eanavuođđu lea buorre, de dat ii nu olus jođe, dadjá Hannu Ranta.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä