Sápmi

Varrasamos dieđut koronavirusis: Rádjejohtolaga ráddjehusaid burgimis eai šaddan vel mearrádusat

Tiina Kumpula
Govas lagašdivššár Tiina Kumpula lea gárvvis váldit koronaiskosa Soađegilis. Govva: Vesa Toppari / Yle

Yle Sápmi beaiváda dán artihkkalii varraseamos dieđuid koronavirusa dagahan dilis eandalit davvin.

  • Čoahkkananráddjehusat 1.6. rájes: eanemustá 50 olbmo, badjel 500 olbmo dáhpáhusaid ráddjehus fámus goit 31.7. rádjai
  • Valáštallangilvvut álget 1.6. rájes, čoahkkananráddjehus eanemustá 500 olbmo
  • Ruovttueatnamis ávžžuhit fas 29.5. rájes mátkkoštit, go fal čuovvu koronavirusii laktáseaddji dorvvolašvuođarávvagiid
  • Restoráŋŋat, museat, teáhterat, girjerádjosat ja vuojadanhállat rahpasit 1.6. rájes dihto eavttuiguin
  • Nuoraid- ja riekkisdoaimma sajit rahpasit 1.6. rájes, maiddái mánáid ja nuoraid geasseleairrat ja valáštallankurssat álget

4.6. dii. 7.59 Rádjajohtolaga ráddjehusaid burgimis eai šaddan vel mearrádusat

Ráđđehus ii mearridan vel gaskavahku rádjajohtolaga koronaráddjehusaid burgimis. Sisáššiidministtar Maria Ohisalo (ruon.) mielde áššái máhccet boahtte vahkus.

Ohisalo civkkii Twitteras, ahte ášši válmmaštallan joatkašuvvá ja ráddjehusaid burgima árvvoštallet iešguđet riikkaid dávdadiliid vuođul.

Olgoáššiidministtar Pekka Haavisto (ruon.) muitalii gaskavahku ráđđehusa ráđđádallamiidda manadettiin, ahte ráđđehus galggai gieđahallat mátkkoštanráddjehusaid dili erenomážit Davviriikkaid ja Baltia oasil. Dánmarku ja Norga leat jo muhtin muddui rahpan rájáid ja Estteeana lea rahpan rájáid suopmelaččaide asttoáigge mátkkošteapmái.

3.6. dii. 9.02 Suoma servodaga rahpaseapmi oidno maid johtolagas

Servodaga rahpaseapmi vuossárgga lea lasihan geaidnojohtolaga muitalit stáhta johtolatstivrenfitnodat Traffic Management Finlandis. Mearit eai leat vel goittot seamma dásis go diibmá dán muttos áigge.

Njukčamánu beallemuttus johtolatmearit geahppánedje sakka olles riikkas sullii goalmmátoasi, báikkuid eanetge. Maŋimuš vahkuid áigge johtolatdilli lea lahkonan dan meari mii lei ovdal koronadili álgima.

Loga eanet áššis suomagillii dáppe.

3.6. dii. 7.28 Ráđđehus jáhkkimis dahká mearrádusa olgoriikkaide mátkkošteamis otne

Olgoáššiidministtar Pekka Haavisto sávvá, ahte ráđđehus gárvešii čovdosiid olgoriikkamátkkošteami várás maŋimustá otne gaskavahku. Haavisto ávžžuha olbmuid plánet luomuid dán muttus ruovttueatnama siste.

Ránnjariikkain Norga lea rahpamin iežas rájáid dánmárkulaččaide geassemánu beallemuttus. Norga lea maid ráđđádallamin Suomain, Islánddain ja Ruoŧain rájáid rahpamis mátkkošteaddjiide.

3.6. dii. 7.26 Maiddái searvegottit rahpet doaimmaideaset geassemánu rájes

Searvegottitge álget rahpat gulul doaimmaideaset. Ovdamearkan sámeguovllus Ohcejoga ja Anára searvegottiin sáhttá dál geassemánu álggu rájes oassálastit ipmilbálvalusaide badjel 50 olbmo, go beare čuovvu dorvvolašvuođa rávvagiid maid eiseváldit leat addán.

Girkuid ja kapeallaid feaskáriidda leat ordnen giehtadesiid ja sálbmagirjjiid desinferejit geavaheami maŋŋá.

Girkolaš doaimmahusaid maŋŋá bearrašiid lágidan gástta- dahje headjadoalut dahje muitodilálašvuođat leat priváhtadilálašvuođat. Daid ollašuhttimis ovddasvástádus lea lágideaddjiin ja dain ferte maid muitit dorvvolašvuođa rávvagiid. Searvegottit ávžžuhitge ordnet vitkama hávdeeatnamis ja máná gásttašeami fas olgun dahje searvegottiid lanjaid go dalle lea álkkit doallat dorvogaskkaid.

Ohcejoga searvegottis sáddejit ruovttuide dán vahkus dieđáhusa, masa leat čohkken geasi dilálašvuođaid. Anára searvegoddi dieđiha iežas doaimmas dárkilabbot girkolaš almmuhusain ja sosiálamediain.

2.6. dii. 15.20 Lappis eai ođđa njoammumat

Lappis eai leat gávdnán ođđa njoammumiid.

Ovddit dáhpáhusas muitaledje Oarje-Lappi buohccedikšunbires mannan gaskavahku. Lappi buohccedikšunbires maŋimuš njoammun lea gávdnon golbma vahku dassái.

Lappis leat gávnnahan oktiibuot 239 koronavirusnjoammuma.

2.6. dii. 15.14 Anára gielddas ii leat šat dárbu bargoveaga luopmudemiide

Koronadilli lea dán muttus ráfálaš Anára gielddas ja olles Lappis. Stáhtaráđi mearrádusain máŋggaid ráddjehusaid leat burgán geassemánu 1. beaivvi rájes. Ráddjehusaid burgima dihte Anára gielddas ii leat dárbu luopmudit bargoveaga, čállet gieldda neahttasiiddus. Ovdamearkka dihte dearvvašvuođaguovddážii, girjerádjui ja gieldda sislihkadanbáikkiide beassá fas.

Gielda álggahii ovttasdoaibmanráđđádallamiid cuoŋománu álgobealde, ja luopmudeamit galge álgit geassemánus. Dalle árvaledje luopmudemiid guoskat sulaid 30 gieldda bargi.

Ráddjehusaid ložžema dihte maiddái nuoraid geassebarggut álget Anára gielddas. Nuoraid geassebarggut álget geassemánus. Anára gielda bastá dán muttus fállat geassebarggu 26 nuorra olbmui. Nuoraid geassebargodoarjja fitnodagaide lea ohcanláhkái geassemánu 30. beaivvi rádjái.

1.6. dii. 8.04 Lappi buohccedikšunbiires eai leamaš ođđa koronanjoammumat fargga golmma vahkkui

Sotnabeaiveaiggi rádjái eai lean gávnnahuvvon ođđa koronavirusnjoammumat Lappi buohccedikšunbiires. Infekšuvdnadoavttir Markku Broas mielde ovddit njoammumis lea jo measta golbma vahku.

Broas maiddái fuomášuhttá, ahte cuoŋománu beallemuttu maŋŋá Lappi buohccedikšunbiires diagnoserejuvvon dáhpáhusat leamaš dakkár Lappi guovllu ássiin, geat leat ožžon njoammuma Lappi olggobealde. Lappi guovllus eai nappo leamaš koronanjoammumat beannot mánotbadjái.

1.6. dii. 6.31 Restoráŋŋat ja vuojadanhállat rahpet uvssaideaset otne

Koronavirusráddjehusaid burgin joatkašuvvá Suomas otne.

Restoráŋŋat rahpet fas uvssaid dihto eavttuiguin, valáštallangilvvut álget ja logi olbmo čoahkkananráddjehus nuppástuvvá 50 olbmo čoahkkananráddjehussan.

Maiddái museat, teáhterat, girjerádjosat ja vuojadanhállat rahpasit otne.

Restoráŋŋain kundarbáikkiin oažžu deavdit eanemustá beliin, alkohola vuovdima ferte heaitit dii. 22 ja uvssaid ferte giddet maŋimustá dii. 23.

Loga áššis eambbo suomagillii dáppe.

Yle čájeha njuolggosáddagis diibmu 11 miehtá Suoma dovdduid servodaga rahpamis koronaráddjehusain. Geahča dáppe.

30.5. dii. 10.15 Anára jođiheaddji doavttir lea fuolas guhkesáiggebuohcciid beales

Anára jođiheaddji doavttir Outi Liisanantti dieđiha, ahte dál go koronadilli lea šaddan ráfálabbon, galgá giddet fuopmášumi eará áigeguovdilis áššiide. Liisanantti muitala, ahte sii Avvila dearvvasvuođaguovddážis leat fuobmán, ahte maid doppe guhkesáiggebuohccit leat leamaš manakeahttá jahkedárkkisteapmái, go ballet koronanjoammumis.

– Nu mo riikkaviidosaš dieđiheamis deattuhit, lea dehálaš fitnat sohppojuvvon kontrollain ja ohcalit dikšui vuođđobuohcuvuođaid vearráneami dahje ovdamearkka dihte raddebákčasiid dihtii, Liisanantti čállá dieđáhusastis.

Avvila dearvvašvuođaguovddážis addet hohpolaš doavttiráiggiid jo seamma beaivái dahje vahku sisa ja dábálaš doavttiráiggiid addet maid dábálaš vuogi mielde. Háliidettiin sáhttá maid várret gáiddusáiggi.

Liisanantti lea fuolas maiddái alkohola geavaheami lassáneamis. Olbmot leat fitnan dearvvašvuođaguovddáža gohcimis alkohola dihtii dál eanet go dábálaččat. Maiddái alkoholii laktáseaddji oktavuođaváldimat leat lassánan.

– Leago sivvan spiehkastatdili, sosiála sirrema dagahan oktonasvuohta ja jođánis geassun, juohke dáhpáhusas gánneha bisánit smiehttat iežas alkoholageavaheami.

Liisanantti muittuha, ahte dearvvasvuođaguovddáš fállá veahki birra jándora, jos olmmoš vásiha iežas dahje lagamuččas alkohola geavaheami váttisvuohtan.

30.5. dii. 9.52 Ráđđehus: Ruovttueatnamis sáhttá vuot mátkkoštit – Lappi gielddahoavddat sávvet turisttaide buresboahtima

Ráđđehus linnjii bearjadaga, ahte ruovttueatnamis sáhttá dás duohko mátkkoštit, go fal čuovvu koronavirusii laktáseaddji dorvvolašvuođarávvagiid. Rávvagat gávdnojit bargo- ja ealáhusministeriija neahttasiiddus.

Mátkkošteaddjiid ja turismasuorggi fitnodatdoalliid vurdet čatnasit doaimmaide, maiguin easttadit koronavirusnjoammumiid.

– Mátkkošteamis vástideaddji ministtarin oainnán dehálažžan fidnet Suoma mátkkoštanealáhusa ja ekonomiija vuot johtui, dieđus dorvvolašvuohta ovddabealde. Lea čielggas, ahte mátkkoštansuorgi lea gillán koronas ja dili sáhttit veahkehit mátkkoštemiin ruovttueatnamis, ealáhusminsttar Mika Lintilä dadjá bargo- ja ealáhusministeriija dieđáhusas.

Ráđđehus ii jáhke epidemiija leavvat mearkkašahtti olu ruovttueatnamis mátkkošteami dihtii.

– Galgá goittotge ráhkkanit dili jođánis guovlolaš rievdadusaide ja báikkálaš riskadási loktaneapmái, ministeriija čállá dieđáhusastis.

Maiddái Lappi gielddahoavddat sávvet turisttaide ja bartaeaiggádiidda dál buresboahtima Lappii, go fal fuoláhit dorvvolašvuođas koronavirusa vuostá.

– Gažademiid mielde suopmelaččat háliidit dán gease báikkiide, gos lea sadji ja Lappis dakkár báikkit leat, muitalit Lappi gielddahoavvdat, Lappi lihttu ja fitnodatdoalliid searvi Lapin Yrittäjät oktasaš cealkámušasteaset.

Lappi buohccedikšunbire njoammudávddaid badjedoavttir Markku Broas doarju gielddahoavddaid oaivila. Son kommenterii ášši Helsingin Sanomat -aviissas duorastaga.

– Dán muttus Suoma dilli lea oppalaččat nu ráfálaš, ahte njoammumiid sáhttá unnidit, go čuovvu koronarávvagiid.

28.5. dii. 15.15 Yle dieđut: Ráđđehus ii áiggo šat ávžžuhit vealtit mátkkošteami ruovttueatnamis

Yle dieđuid mielde ráđđehusjoavkkut leat jo prinsihpas soahppan, ahte boahtteáiggis eai šat áiggo ávžžuhit vealtit mátkkošteami ruovttueatnamis.

Stáhtaráđđi muitalii duorastaga Twitteris, ahte geasi ástoáiggi mátkkošteami guoski ávžžuhusat leat dál ministeriija válmmaštallamis ja dain muitalit lagaš beivviid áigge. Valtioneuvosto kesän matkailusta

Mátkkošteamis vástideaddji ministtar Mika Lintilä (guovddáš) gearggai jo gaskavahku Twitteris ávžžuhit suopmelaččaid mátkkoštit ruovttueatnamis geasseluomu áigge.

Mika Lintilä matkailusta

Sosiála- ja dearvvasvuođaministeriija kansliijahoavda Kirsi Varhila bealistis muittuhii árat duorastaga, ahte ráđđehus ii dálá dilis ávžžut mátkkoštit ruovttueatnamis.

28.5. dii. 14.48 Davvin eai leat ođđa njoammumat

Lappi buohccedikšunbiriin eai leat gávnnahan ođđa njoammumiid. Gaskavahku dieđihedje ovtta njoammumis Länsi-Pohja buohccedikšunbires.

Lappi eanagottis leat koronavirusa gávnnahan buohkanassii 239 olbmos.

Olles Suomas leat gávnnahan oktiibuot 6 743 koronavirusnjoammuma. Gaskavahku logus njoammumat leat lassánan 51 njoammumiin. Suomas eai leat THL duorastaga loguid mielde oktage ođđa koronai laktáseaddji jápmindáhpáhus. Suomas leat koronavirusa geažil jápmán buohkanassii 313 olbmo.

28.5. dii. 12.31 Lappi turismaealáhus geahppánan 90 proseantta

Lappi turismaealáhus bisáni masá oalát cuoŋománus koronavirusráddjehusaid dihtii.

Statistihkaguovddáža mielde registrerejuvvon idjadeamit Lappi idjadanbáikkiin gahčče cuoŋománu 92 proseantta diimmá idjademiid ektui. Ovdamearkka dihte Gihttelis idjadeamit ledje cuoŋománus 98 proseantta uhcit go diibmá seamma áigge.

Suopmelaččat johte Lappi guovllus vehá, muhto olgoriikkalaččat eai olláge. Lappi eanagottis ledje cuoŋománus vádjit 19 000 idjadeami.

Korona lea bissehan turismaealáhusa olles riikkas. Registrerejuvvon idjadeamit ledje cuoŋománus olles Suomas 88 proseantta uhcit go diibmá seamma áigge.

Áššis sáhtát lohkat lasi suomagillii dáppe.

28.5. dii. 12.24 Gaskavahku gávnnahedje ovtta njoammuma Länsi-Pohjas

Länsi-Pohja buohccedikšunbires gávnnahuvvui ikte gaskavahku okta ođđa koronavirusnjoammun. Guovllus leat dán rádjai gávnnahan virusa 145 olbmos.

Lappi buohccedikšunbires eai leat ođđa njoammumat leamaš guovtti vahkkui. Lappi buohccedikšunbires njoammumiid leat gávnnahan buohkanassii 94 olbmos.

28.5. dii. 11.24 Bargguhisvuohta lassanii maiddái cuoŋománus

Koronaráddjehusdoaimmaid dihtii bargguhisvuohta lea lassánan maiddái cuoŋománus, dieđiha Lappi EBI-guovddáš.

Cuoŋománu loahppas Lappis ledje 15 700 bargguhis olbmo. Dat lea 33 proseantta eanet go njukčamánus ja 74 proseanta eanet go diibmá. Bargguhis olbmuin juohke goalmmát lei bággoluomus.

Eanemus bargguhisvuođa lassaneapmi oidno Gihttelis, Kolaris ja Pelkosenniemis, muhto bargguhis olbmot leat buot Lappi gielddain dál eanet go diibmá. Sámegielddain bargguhisvuohta lea eanemus lassánan Anáris ja uhcimus Eanodagas.

GieldaBargguhemiid oasus bargoveagas 2/2020

Bargguhemiid oasus bargoveagas 3/2020

Bargguhemiid oasus bargoveagas 4/2020

Anár

9,1 %

17,3 %

25,2 %
Eanodat

13,2 %

16,9 %

23,6 %
Ohcejohka

8,6 %

13,1 %

15,2 %

Soađegilli

7,3 %

10,7 %

14,3 %


27.5. dii. 10.55 Maiddái boazodoalu fitnodagat sáhttet ohcat gaskaboddosaš doarjagiid

Boazodoallosuorggi fitnodagat sáhttet ohcat gaskaboddosaš doarjagiid koronavirusa dagahan váttisvuođaide.

Bohccobierggu njuolggovuovdima, ovddosdikšuma dahje turismabálvalusaid buvttadeaddji boazodoalu hárjeheaddjit sáhttet ohcat doarjaga korona dagahan ekonomalaš váikkuhusaide, jos buktagiid dahje bálvalusaid vuovdinvejolašvuođat leat geahppánan sakka dahje nohkan oalát epidemiija dihte

Rávvagat ja eavttut doarjagiid ohcamii gávdnojit EBI-guovddáža neahttasiidduin.

26.5. dii. 17.33 Sámi oahpahusguovddáš ordne lohkanbaji 2020-2021 oahpahusa oassái gáiddusin

Sámi oahpahusguovddáš muitala iežas facebook-siiddus, ahte koronadili dihte boahtte lohkanbajis ordnejit skuvlema máŋggahámat oahpahussan. Lagašoahpahus ollašuhtto dušše dan dáhpáhusas, go ii leat vejolaš oahpahit gáiddusin.

Geasi áigge dieđihit eambbo áššis Sámi oahpahusguovddáža neahttasiiddus.

26.5. dii. 13.21 Lappi buohccedikšunbire njoammudávddaid bajit doavttir: "Leat koronakeahtes muttus"

Lappi guovllus eai leat gávnnahan ođđa koronanjoammumiid. Ovddit njoammundáhpáhus Länsi-Pohja buohccedikšunbires gávnnahuvvui vahkku dassái ja Lappi buohccedikšunbires guokte vahku dassái.

– Orru leamen nu, ahte mii leat nu gohčoduvvon koronakeahtes muttus, dadjá Lappi buohccedikšunbire njoammudávddaid bajit doavttir Markku Broas.

Son muitala, ahte Suomas leat máŋggat earátge guovllut, gos eai leat gávnnahan ođđa njoammumiid máŋgga vahkkui.

– Dávda sáhttá ain boahtit olggobealde, nu ahte jus fidne geahppage dávdamearkkaid, de virusa gánneha testet, ávžžuha Broas.

25.5. dii. 10.35 Eai ođđa njoammumat davvin – ovddit njoammumis measta vahku áigi

Lappi guovllus eai leat gávnnahan ođđa koronanjoammumiid measta vahkkui. Ovddit njoammundáhpáhus gávnnahuvvui vahku dassái maŋŋebárgga, miessemánu 19. beaivve Länsi-Pohja buohccedikšunbire guovllus.

Lappi buohccedikšunbire doaibmaguovllus ovddit njoammundáhpáhus lei measta guokte vahku dassái, miessemánu 12. beaivve.

Buohkanassii Lappi guovllus leat gávnnahan dán rádjái 238 koronavirusnjoammuma, main 144 leat Länsi-Pohja ja 94 Lappi buohccedikšunbire doaibmaguovllus.

Loga dearvvasvuođa ja buresveadjinlágádus THL siidduin ođđasamos koronadieđuid.

25.5. dii 10.30 Eanodagas bargomearri boarrásiid bealde lassánan dán giđa

Eanodaga gielddas leat gávnnahan, ahte bargomearri boarrásiid bálvalusain lea lassánan, dieđiha Eanodaga gielda.

Barggu lassáneapmi lea váikkuhan dasa, ahte oktavuođa váldit buot 70 jahkásaččaide leat ádjánan guhkit áigge go maid ledje vuordán.

Eanodaga gielda geahččala gulahallat buot gieldda badjel 70 jahkásaš olbmuiguin dán miessemánu áigge. Gieldda beales riŋgejit olbmuide alfabehtalaš ortnegis. Máŋggat gielddat leat riŋgegoahtán boarrásiidda danin vai gullet, mo boarrásat birgejit koronaráddjehusaid áigge.

Eanodaga gielddas leat gávnnahan, ahte bargomearri boarrásiid bálvalusain lea lassánan, dieđiha Ohcejoga gielda.

Barggu lassáneapmi lea váikkuhan dasa, ahte oktavuođa váldit buot 70 jahkásaččaide leat ádjánan guhkit áigge go maid ledje vuordán.

Eanodaga gielda geahččala gulahallat buot gieldda badjel 70 jahkásaš olbmuiguin dán miessemánu áigge. Gieldda beales riŋgejit olbmuide alfabehtalaš ortnegis. Máŋggat gielddat leat riŋgegoahtán boarrásiidda danin vai gullet, mo boarrásat birgejit koronaráddjehusaid áigge.

23.5. dii. 13.15 THL: Ii oktage ođđa jápmu, maiddái koronapasieanttaid mearri unnu

Suomas ii leat otne lávvardagage raporterejuvvon oktage koronavirusii laktáseaddji jápmu, muitala Suoma dearvvašvuođa- ja buresveaddjinlágádus THL. Koronavirusa dagahan dávdii leat Suomas jápmán oktiibuot 306 olbmo.

Maiddái buohcceviesuid koronapasieanttaid mearri lea unnon ovcciin. Dál buohcceviesuin dikšot 104 pasieantta. Beavttálamahttojuvvon divššus leat ain 21 pasieantta, muitala THL.

THL árvalusa mielde Suomas leat sullii 4 800 dávddas buorránan olbmo.

23.5. dii. 12.05 Suomas 31 ođđa njoammuma

Suomas leat gávnnahan 31 ođđa koronavirusnjoammuma, muitala Suoma dearvvašvuođa- ja buresveadjinlágádus THL. Suomas leat oktiibuot sihkkarastán 6568 njoammuma.

THL muitala koronai laktáseaddji jámuid birra maŋŋelabbos. Bearjadaga eai lean ilbmán ođđa jámut.

23.5. dii. 10.50 Oarje-Lappis eai ođđa njoammumat

Lávvardatiđida dieđuid mielde Oarje-Lappis eai leat gávnnahan ođđa njoammumiid. Oarje-Lappi guovllus leat nappo ain 144 sihkkarastojuvvon njoammuma. Maŋimuš njoammun Oarje-Lappi buohccedikšunbires gávdnui maŋŋebárgga.

Lappi buohccedikšunbire ođđasamos dieđut bohtet maŋŋelabbos. Lappi buohccedikšunbires eai leat gávnnahan ođđa njoammumiid beannot vahkkui.

22.5. dii. 13.07 Suomas 44 ođđa njoammuma, ođđa jápmimat eai leat

Suomas leat gávnnahan 44 ođđa koronavirusnjoammuma, muitala Dearvvasvuođa ja buresveadjima lágádus THL. Oktiibuot njoammumiid leat Suomas sihkkarastán dán rádjai 6 537.

Bearjadaga eai raporteren ovttage ođđa jápmindáhpáhusa. Duorastaga muitaledje, ahte Suomas koronavirusa dagahan dávdii leat jápmán buohkanassii 306 olbmo.

22.5. dii. 11.04 Lappis eai leat gávnnahan ođđa njoammumiid golmma beaivái

Koronadilli lea Lappi eanagottis ain ráfálaš. Ođđa njoammumiid eai leat gávnnahan golmma beaivái.

Ovddit njoammundáhpáhus lei Oarje-Lappi buohccedikšunbires maŋŋebárgga. Badjedurdnosis leat ovdal gávnnahan buohkanassii 28 njoammuma.

Lappi buohccedikšunbire guovllus ođđa njoammumat eai leat gávdnon logi beaivái. Ovdamearkka dihtii Roavvenjárggas leat maŋŋebárgga rádjai dahkan badjel 700 vuollegis šielmmá koronateastta. Oktage teasta ii lean positiiva.


Yle Sámi koronavirusčuovvoleapmi 20.5. rádjai

Yle Sámi koronavirusčuovvoleapmi 9.4. rádjái

Yle Sámi koronavirusčuovvoleapmi 31.3. rádjái

Yle Sámi koronavirusčuovvoleapmi 19.3. rádjái

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä