Sápmi

Veâl ǩiõrggan uʹvdded jiijjâs jiõn muumid säämas – nuõrttsääʹmǩiõllsaž Muumlieʹjj leânttummšid altteet čâhčča

Pirjo Lotvonen antamassa oman ääninäytteensä muumeille.
Pirjo Lotvonen miõlâst jiõnnteʹstt ij leämmaž vaiggâd da smeʹllkâstt pukid nuõrttsääʹmǩiõllsaž oummid mieʹldd čuäʹjtõõllâd jiijjâz teeʹst. Govva: Sara Wesslin / Yle

Jeäʹrben ååumoummui jiõnid taarbšet jiânnai.

Rämm påǥstummuš kollai, ko Pirjo Lotvonen puätt åålǥas Aanar sääʹmkulttuurkõõskõõzz liântteemlõõnjâst. iʹdde son uuʹdi jiijjâs jiõnnteeʹst muumid.

Mâʹte määŋg säʹmmla taʹnni, leäi Lotvonen kulddleʹmmen, ko tobddâz muumkarakteeʹr mainste vuõššân eŋgglõsǩiõʹlle.

Tõn mâŋŋa Lotvonen lååkk teâttmašinast säämas seämma ääʹšš.

– Tõt lij kâʹl hääʹsǩ! Muu miõlâst ij leämmaž vaiggâd. Muäʹdd vuâra vaʹlddem oʹđđest, ko feʹrttai altteed vuõigg pääiʹǩest, mušttal Lotvonen jiijjâs ǩiõččlâsttmõõžž pirr.

Lotvonen lij jieʹllmest ǩiõččam jiânnai muumprograammid jiijjâs niõʹđin. Son ij leʹčče ni kuäʹss smiõttâm, što leʹčči jiõčč koiʹttjeʹmmen jiõnnčuäʹjtõõllmõõžž jiijjâd ǩiõʹlle.

– Muum lie nuʹt vuäʹmm prograamm da pâi kollai da kuâsttai. Täʹst lij jõnn ärvv, ko määŋg päärna tõn ǩeäʹčče.

Kulddâl jiõn: Pirjo Lotvonen tâʹlles jiijjâs jiõnnteest mâŋŋa tuåimteei Sara Wesslin mainstâʹttmõõžžâst.

Jiõnnčuäʹjtõõllmõs vuäitt leeʹd sääʹmǩiõllsaid ođđ tuâjj

Čuäʹjtõõlli da jiõnnohjjeei Susa Saukko lij tälvva leämmaž ââlda čuâvvmen, ko sääʹmǩiõllsa lie pooutam muumkarakteeʹrid jiâllu jiijjâz ǩiõʹlle. Saukko åskk, što puõʹtti ääiʹjest säämas lie õinn jeänab prograamm.

– Lij nuʹtt fiin äʹšš vueiʹnned, mäʹhtt oummu lie kuärǥain vuâlggam mieʹldd da kaunnâm jiijjâz seʹst mõõn-ne ođđ peäʹl. âʹn-ko vueʹlǧǧep tuejjeed täid prograammid lââʹzz, täʹst lij oummid aivv ođđ tuâjj ooudpeäʹlnn, vuäinn Saukko.

Susa Saukko Inarissa ohjaamassa koltansaamenkielisiä äänitestejä.
Čuäʹjtõõlli Susa Saukko lij ohjjääm sääʹmǩiõllsaž muumkarakteeʹrid tän tääʹlv. Govva: Sara Wesslin / Yle

Kulddâl jiõn: Čuäʹjtõõlli Susa Saukko lij ââlda piâssâm seuʹrrjed, mäʹhtt säʹmmla lie čuäʹjtõõllâm muumid tän tälvva.

Saukko lij še vuäinnam määnpââʹj mieʹldd, mõõn jõnn miârktõs muumin lij leämmaž sääʹmǩiõllsaid. Son åskk, što tät koolmin sääʹmǩiõlin rajjum räidd pohtt sääʹmǩiõlid ouʹdde še väʹlddmeeru. Šuurmõs miârktõs täʹst kuuitâǥ lij jiõčč ǩiõllõutstõʹsse.

– Tät lij ǩiõlljeälltummuš, mâʹst ââʹnet huõl jiijjâs ǩiõlâst da seeʹrdet tõn puõlvvõõǥǥâst nobba. Ij ni mii kuõskât oummid nuʹtt čiŋŋlõõzzâst ko jiijjâs ǩiõll, särnn Saukko.

Ailu Valle miettelijäänä äänityskopissa.
Ailu Valle čuäʹjtõõllmen Muumstääl tâʹvvsäämas. Govva: Rinna Härkönen / Yle

Jiõnid lij jõnn tarbb

Muumi vääras lie juʹn tälvva välddam nuʹtt koččum jiõnnteeʹstid kooumin sääʹmǩiõlin.

Aanrõšǩiõllsaž Muumlieʹǩǩ čuäʹjtõõllʼjid lie õlmstâttam da tâʹvvsäämas programm lij juʹn jååʹttmen Yle-prograammin. Nuõrttsääʹmǩiõllsaž rääid vääras taarbšet ââʹn lââʹzz jiõnid, ǥõõi čâhčča tuâj vueiʹtet altteed.

– Ââʹn leäi vuõssmõs oummu studiost da pâʹsspeeiʹv räjja väʹlddep jiõnid vuâstta. Pâi piijak muʹnne teâđ da puäđak Aanra, meeʹst lie õinn kuâras ääiʹj, mušttal sääʹmteeʹǧǧ fiʹlmmkõõskõõzz puuʹtʼteei Tarja Porsanger.

Kulddâl jiõn: Tarja Porsanger mušttal, mäʹhtt jiõnnteestid tuejjeed Aanrest sueiʹnnmannust.

Nuõrttsääʹmǩiõll lij uʹcc ǩiõll da mainsteeʹjid lie leämmaž vaiggâd kaunnâd mieʹldd. Porsanger mušttʼtat, što ij kannâd põõllâd tõʹst, mâid oummu smeäʹtte, leʹbe maainast-a vuõiʹǧǧest.

– Tuäivam, što oummu ââʹn smeʹllkâʹstte da smeäʹtte jiijjâz päärnai päärnaid da puõʹtti ääiʹj. Smiõttâp, što ââʹn mij čuäʹjtep, što mij pâʹsttep tuejjeed tän rääid nuõrttsäämas še.

Ââʹn Lotvonen Pirjo še täättai pukid sääʹmǩiõllsa oummid mieʹldd Aanra koiʹttjed tän, mâid jiõčč jeäskka leäi tuejjeʹmmen.

– Pääkkam pueʹtted. Tät lij nuʹtt hääʹsǩ da tõt, što mij vuäǯǯap tän muumprograamm sääʹmǩiõʹlle. Mon haaʹlääm, što miʹjjid puätt mij jiijjân programm, ko jeeʹres sääʹmǩiõlid lij juʹn puättam.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä