Sápmi |

Vierisšlájaid oažžu bivdit gii beare – goddimis goit ferte muitit ehtalaš njuolggadusaid

Geassemánu álggus bođii fápmui bivdonjuolggadusnuppástus, man mielde gii beare oažžu bivdit nu gohččoduvvon vierisšlájaid.

Miŋka jieŋa alde.
Miŋka lea oalle vearrás beasserievideaddji ja danin daid galggašii lihkostuvvat geahpedit. Govva: Ari Tervo

Vierisšlájaid geahpeadeami ulbmilin lea suodjalit luonddu, go máŋggain dáid šlájain eai leat luonddus vašálaččat dahje dat leat muđuid oalle vahátlaččat.

Jearaldagas leat nu ođđa šlájat sámeguovllus, ahte sámegielat namaid gávdnan dáidda lea váttis. Sámis goit dáid vierisšlájain dihttojit miŋka (sg. minkki), neahtebeana (sg. supikoira) ja bisámroahttu (sg. piisami) gitta Ohcejoga ráje.

Eará friddja bivddu vuollásaš vierisšlájat leat jeaggemádjit (sg. rämemajava) ja subi (sg. pesukarhu)

Dáid lea dál lohpi bivdit birra jagi ja bivdit sáhttá gii beare iige dasa dárbbaš meahcástankoartta.

Miŋkka ja neahtebeatnaga ferte bissehit

Miŋkkat leat dihton davvin juo logiid jagiid, muhto neahtebeana easka maŋimuš áiggiin. Maiddái bisámroahttu lea ođđa sisabahkkejeaddji ja lea juo dihtton muhtin áiggiid.

Dáid šlájaid leavvama bisseheapmi ja geahpedeapmi goit livčče oalle dehálaš, oaivvilda Suoma Meahcásteaddjilihttu doaimmajođiheaddji Heli Siitari Riihimäki gávpogis Mátta-Suomas.

–Vieris eallišlájat áitet maid sámeguovllu luonddu. Danin neahtebeatnaga leavvama davás ferte easttit goanstáin mainna beare. Miŋkkat leat juo davvinge ja daid lea dárbu geahpedit, go guktot dát eallišlájat leat vearrás beasserievideaddjit, dadjá doaimmajođiheaddji Heli Siitari.

Heli Siitari
Suoma Meahcásteaddjilihttu doaimmajođiheaddji Heli Siitari. Govva: Meahcásteaddjiid Lihtu

– Erenomážit dáid leavvama bisseheapmi suologuovlluin ja davás lea dehálaš ja leavvaneame ferte bissehit vugiin mainna beare, dadjá Siitari.

Geassemánu álggus fápmui boahtán bivdonjuolggadusnuppástusa ulbmilin leage eastadit buot dáid vahátlaš vierisšlájaid leavvama Suoma lundui. Siitari mielde davvin lea dárbu geahpedit maid riebaniid, vaikke dat ii leatge nu gohčoduvvo vierisšládja, muhto luonddu máŋggabealatvuođa seailluheame dihte.

Ehtalašvuođa ferte muitit

Dábálaččat dušše sis, geain lea meahcástangoarta, lea maid bissoguoddinlohpi dahje geain áigeájánassan lea báhčaleapmi. Dál go lea friddja bivdolohpi ja bivdis ii leatge bissu, sáhttet šaddat váttisvuođat dákkár vierisšlája goddimis.

Ovdamearkan elrávnnji dahje gássa geavaheapmi lea ollásit gildojuvvon, ja miŋkka oažžu bivdit dakkár gilláriin, mii goddá dalán.

Doaimmajođiheaddji Heli Siitari nannosit deattuhage, ahte elliid oažžu goddit dušše ehtalaččat dohkkehuvvon vugiiguin. Ehtalaččat dáhkkon goddimat leat juogo báhčin dahje ámmátdáidduin dáhkkojuvvon harcen.

– Elliidsuodjalanlága galgá gudnejahttit, ja goddin galgá dáhpáhuvvat lága ulbmiliid mielde dorvvolaččat ja ehtalaččat, ja dákkár dáhpáhusas juos geas nu ii leat báhčinlohpi, dasa buoremus čoavddus lea ovttasbargu báikkálaš meahccebivdiiguin, ahte sii goddet vejolaččat rihtá sisa mannan ealli. Gii beare ii galgga álgit goddit elliid, deattuha doaimmajođiheaddji Heli Siitari.

Son maid muittuha, ahte muđuige buorre bivdovugiid- ja njuolggadusaid ferte čuovvut. Deháleamos dál goit lea bissehit vieris eallišlájaid lassáneamis Suoma luonddus.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä