Sápmi |

Yle Sámi válgatentii oassálastán riikkabeaievttohasain moattis suovašedje ruvkkiid Sápmái, jus sisaboađut báhcet guvlui

Yle Sámi ordnen riikkabeaiválggaid válgatentte oktan fáddán lei eanageavaheapmi Sámi guovllus.

Yle Sápmin vaalitentti 8.4.2019
Yle Sámi riikkabeaiválgatente lágiduvvui vuossárgga 8.4. Dan lea vejolaš sihke guldalit ja geahččat Yle Areenas. Govva: Yle Uutisgrafiikka

“Suovašitgo ruvkkiid Sámi guvlui dahje davimuš Supmii?” Dán gažaldahkii vástidedje Yle Sámi válgatentii oassálastán evttohasat measta ovtta njálbmái, ahte sii illá fuolašedje ruvkkiid sámiid ruovttuguvlui.

Gurutlihtu evttohas Anni Ahlakorpi mielas ruvkket eai heive Sápmái, go daid lea váttis heivehit oktii árbevirolaš ealáhusaiguin ja turismmain. Sosiálademokráhtalaš bellodaga evttohas Anni Koivisto lei seamma oaivilis Ahlakorpiin. Koivisto čalmmustahtii maiddái dan, ahte ruvkelága galggašii ođasmahttit ja báikkálaš olbmuin galggašedje leat eanet váikkuhanvejolašvuođat ruvkeáššiin.

– Ruvkefitnodagain ii leat čielga ovddasvástádus birrasis, eaige ruvkefitnodagat dárbbaš máksit vearuid báikkálaččaide dahje gielddaide. Mu mielas galggašii leat aivve čielggas, ahte málbmaohcamiid ii galggašii dahkat suodjaluvvon guovlluin, Koivisto namuhii.

Sámi guvlui eai maid ruvkkiid fuolaše Ruoŧŧelaš álbmotbellodaga evttohas Sámmol Ánde Lukkari, Suoma kristtalašdemokráhtaid riikkabeaievttohas Kitti Kumpulainen, Ruoná lihtu evttohas Pekka Aikio, Olgešbellodat Kokoomus evttohas Tanja Sanila ja Guovddášbellodaga evttohas Pigga Keskitalo.

– Sámiid ruovttuguovllus luondduárvvut, boazodoallu ja eará ealáhusat leat čuozáhahkan, manne báikkálaš oaidnu lea negatiiva ruvkkiid ektui. Mu prinsihpalaš oaidnu leamaš ruvkkiid ektui hui negatiivvalaš čađat, dajai Pigga Keskitalo.

Tanja Sanila bealistis buvttii ovdan nuortalaččaid ruvkevásáhusaid ovdal nuppi máilmmisoađi.

– Ii mange namas ruvkkiid sámeguvlui. Nuortalaččat juo gárte guođđit Beahcáma dalle go doppe loggo nihkkela. Dat dagahii olbmuide dávddaid ja bilidii luonddu. Lean kritihkalaš daidda vaikko ádden gal daid dehálašvuođa. Suovašin ruvkkiid dušše soahtedilis ja dalle go málmmaid dárbbašivčče soahteindustriijas, namuhii Sanila.

"Jus luondu ii billistuvvo"

Áibbas seamma garra vuosteháguin ruvkkiid eai vuostálastán Čieža nástti lihkadusa Jukka Sarre, Vuođđosuopmelaččaid Veikko Siitonen ja Suoma kommunisttalaš bellodaga Juha-Pekka Väisänen.

Jukka Sarre oaivvildii, ahte sámiid ruovttuguvlui ruvkket heivejit heittodit. Sarre livččii goittotge gearggus suovvat ruvkkiid Sápmái, jus ruhta bázášii davás. Seamma oaivilis Sarrein lei maiddái Veikko Siitonen.

– Jus oidnet dárbbu vuođđudit ruvkkiid dahje gávdnojit málmmat, de eavttut galget leat dakkárat, ahte luondu ii billistuvvo. Ja earenoamážit hehttehusaid galgá kompenseret, Sarre čilgii oainnus.

Suoma kommunisttalaš bellodaga Juha-Pekka Väisänen Helssegis oaivvildii, ahte ruvkegažaldagas lea sáhka sihke biras- ja olmmošvuoigatvuođain. Väisänen mielas Suopma galggašii dohkkehit ILO 169 -soahpamuša vai sápmelaččat beasašedje mearridit iežaset áššiin.

– Jus sápmelaččat dahje davvisuopmelaččat mearridit, ahte sin guovllus sáhttá hárjehit ruvkedoaimmaid, de gal, muhto dat fitnodagat galget leat juogo suopmelaččat dahje sápmelaččat, loahpahii Väisänen.

Teknihkalaš váttisvuođaid dihte moattis eai beassan searvat

Yle Sápmi lei bovden tentii evttohasa juohke registrerejuvvon bellodagas.

Tentii oassálaste Gurutlihtu evttohas Anni Ahlakorpi Ohcejogas, Ruoná lihtu evttohas Pekka Aikio Soađegilis, Suoma Guovddášbellodaga evttohas Pigga Keskitalo Eanodagas, Suoma sosiálademokráhtalaš bellodaga evttohas Anni Koivisto Ohcejogas, Suoma kristtalašdemokráhtaid evttohas Kitti Kumpulainen Anáris, Ruoŧŧelaš álbmotbellodaga evttohas Sammol Antti Lukkari Ohcejogas, Olgešbellodat Kokoomus evttohas Tanja Sanila Anáris, Čieža nástti lihkadusa evttohas Jukka Sarre Anáris ja Vuođđosuopmelaččaid evttohas Veikko Siitonen Gihttelis.

Unna bellodagaid, main ii dán dilis leat ovddastus riikkabeivviin, lei mielde Suoma kommunisttalaš bellodaga evttohas Juha-Pekka Väisänen Helssegis. Feministtalaš bellodaga evttohas Katju Aro Helssegis ja Kommunisttalaš bargiidbellodaga evttohas Mikko Vartiainen Porvoos leigga maid dieđihan iežaska tentii, muhto teknihkalaš sivaid geažil soai eaba beassan searvat ságastallamii.

Válgatentte lea vejolaš sihke guldalit ja geahččat Yle Areenas.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä