Vuoigatvuohtaministeriija otne duorastaga almmustuvvan vaššisáhkaraporta čájeha, ahte maiddái sápmelaččat vásihit iešguđetlágan vaššiságaid ja heađuštemiid beaivválaš eallimisttiset Suomas.
Jearaldat lea vuoigatvuohtaministeriija "Usein joutuu miettimään, miten pitäisi olla ja minne olla menemättä" -nammasaš čielggadeamis vaššiságain ja daid váikkuhusain iešguđet vehádatjoavkkuide.
Raporta lea čohkkejuvvon čakčat 2015 dahkkon rabas gažadeami, masa vástidedje lagabui 1 500 olbmo, ja čuozáhatjoavko- ja áššedovdijearahallamiid vuođul. Sin joavkkus leat 62 sápmelaš vástideaddji. Čiežas jearahallojuvvojedje persovnnalaččat.
Jearahallamiin čielggadedje vaššiságaid váikkuhusaid sápmelaččaide, románaide, vierisgielagiidda, olgoriikkalaččaide ja sisafárrejeaddjiide, lápmásiidda, seksuála- ja sohkabeallevehádagaide ja olbmuide, geat gullet mannu vehádatoskui.
Sápmelaččaide čuohci vaššiságat begget eanemus interneahtas
Vuoigatvuohtaministeriija raportta mielde Suoma vehádagat vásihit vaššiságaid eanemus almmolaš báikkiin ja nubbin eanemus interneahtas.
Sápmelaččat goittotge vásihit čielggadeami mielde vaššiságaid eanemus interneahtas.
Goalmmádas jearahallamii vástidan sápmelaččain lei vásihan vaššiságaid ja heađušteami Facebookas, goalmmádas almmolaš ságastallansiidduin ja viđadas eará sosiála media arenain.
Vaššiságat, maid Suoma sápmelaččat dábálamosit vásihit interneahtas, leat negatiiva kommeanttat, sánálaš loavkašahttimat, fuotnun, jaskkodahttin ja viggamuš ráddjet servodatlaš oassálastima. Sápmelaččaid vásihan vaššiságat laktásit dávjá maiddái politihkkii ja identitehta dovddasteapmái sámeservošis.
Vaššiságat sápmelaččaid vuostá sihke váldo- ja sámeservodagas
Čielggadeapmái vástidan sápmelaččat leat vásihan vaššiságaid sihke váldo- ja sámeservodagas. Bealli lea vásihan vaššiságaid váldoservodagas, 44 proseantta sámeservodaga siste ja vihtta proseantta eará vehádatjoavkkuid bealde.
Váldoservodagas boahtti vaššiságat laktásit dávjá politihkkii ja sápmelaččaid vuoigatvuođaide (omd. ILO 169 -soahpamuša ratifiserema maŋideapmi ja dasa laktáseaddji sámekultuvrra ja -giela árvvusatnin).
Sámeservodaga siste dáhpáhuvvi vaššiságat fas laktásit dávjá olbmo sápmelaš identitehta dovddasteapmái (ee. sámedikki beales) ja sáhttá oidnot maiddái iešguđet sámejoavkkuid gaskkas fuotnumin ja bilkideapmin.
Vádjit bealli vástideaddjiin lea vásihan vaššiságaid politihkkáriin dahje eará almmolaš sajádaga bargiin. Guđadas lea vásihan vaššiságaid bargobirrasis.
Eará doaibmit, maid navdet čielggadeami mielde ovddidan vaššiságaid, leat sámediggi, sámeradio ja eará media.
– Mii oahpásmuvvat dán raportii ja geahččalit áddet mas dákkár vásáhus boahtá, kommentere Yle Sámi hoavda Pirita Näkkäläjärvi čielggadeami.
Váikkuha eanemus mielladearvvasvuhtii
Eanemus vaššiságat leat váikkuhan sápmelaš vástideaddjiid mielas mielladearvvasvuhtii.
Sullii 40 proseantta vástideaddjiin muitalit, ahte vaššiságat leat váikkuhan maiddái dorvvolašvuođadovdui, ustitgaskavuođaide ja luohttámuššii eiseválddiide.
Eará áššit, maidda vaššiságat ja ráfehuhttin leat váikkuhan, leat earret eará gárvodeapmi, iežas identitehta čiehkan, oassálastin sámeservošis ja servodatlaš váikkuheami lassáneapmi.
Vaššiságaid vásihan sápmelaččain dušše 14 proseantta leat almmuhan das mannu orgánii. Dábálamos sivva dasa, ahte olbmot eai muital iežaset vásáhusain ovddosguvlui, lea dat, ahte sii eai jáhke almmuhusa dahkama ovddidit ášši mange láhkai.
Olles raportta sáhttá lohkat vuoigatvuohtaministeriija neahttasiiddus. Seammalágan raportta áigot dás ovddosguvlui čohkket juohke njealját jagi.
Barggu čađahii vuoigatvuohtaministeriijai čakčat 2015 Owal Group.
